མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དྲ་བ།
ད་ལོའི་ཚོགས་ཆེན་གཉིས་ཀྱིས་སྲིད་གཞུང་བྱ་བའི་སྙན་ཞུ་ལས། “ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་འཁོར་སྐྱོད་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་ཐོན་ལས་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་དེ་མདུན་གྲལ་དུ་བསྐྱོད་པ”དང“ཐཱན་གཉིས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་ལ་དམིགས་ཏེ། ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ལྗང་མདོག་ཚུལ་སྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ”བཏོན་ཡོད། ལོ་ལྔའི་འཆར་འགོད་བཅོ་ལྔ་བར་གདོང་གཏད་དེ། ཅི་ལྟར་ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་གི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་བྱེད་ཐབས་ནུས་ལྡན་དང་ཕན་འབྲས་དངོས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ། འཐུས་མིའི་ཨུ་ཡོན་རྣམས་ཀྱི་གླེང་གཞི་རུ་གྱུར།
“ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་འཁོར་སྐྱོད་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱིས་ངེས་པར་བརྒྱུད་དགོས་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱིས་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་འགན་འཁྲི་དང་ས་ཁུལ་དར་རྒྱས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་སྣེ་ཁྲིད་གཙོ་བོ་ཡིན།”ཞིང་ཆེན་དམངས་ཆེན་འཐུས་ཚབ་པ་དང་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཅུས་ཀྱི་ཅུས་ཀྲང་ཞེའེ་ཁང་ཡོང་གིས་བསྟན་དོན། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་གྲོས་རིམ་ལ་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་གསར་གཏོད་བྱེད་པ་སྣེ་ཁྲིད་དུ་བཟུང་ནས། ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་གི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དམིགས་འབེན་ལ་དམ་པོར་དམིགས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་སྐྱེ་ཁམས་ཐོན་རྫས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་འགྱུར་ལམ་ལུགས་འཛུགས་པ་དམ་འཛིན་བྱེད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཚན་རྩལ་ནུས་པའི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པ། རིགས་སོ་སོའི་གསར་གཏོད་ཐོན་ཁུངས་གཅིག་བསྡུས་བྱེད་པ། རྨ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་དམ་པོར་དམིགས་ཏེ། ཐཱན་དང་འབག་བཙོག་ཇེ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ། ལྗང་མདོག་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱེད་པ། འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་བ་བཅས་ལ་གཅིག་གྱུར་སྐུལ་འདེད་བྱེད་པ། ནུས་ལྡན་ངང་འཁོར་སྐར་རྒྱང་ཚོར་དང་། གཞི་གྲངས་ཆེན་མིའི་ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་ལག་རྩལ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ། སྐྱེ་ཁམས་རིག་ནུས་ཀྱི་དོ་དམ་ཚོད་འཛིན་སྤྱི་སྟེགས་འཛུགས་པ། རྩྭ་ཐང་དང་མཚེའུ། བརླན་ས་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་རྩ་བར་འགུལ་རྣམ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ། ཆུ་རླུང་འོད་དང་ཚ་བ། གསོག་ནུས་བཅས་གཞི་གཅིག་འཕེལ་རྒྱས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པ། དག་གཙང་ནུས་ཁུངས་ཀྱི་ཐོན་ལས་ཕུལ་བྱུང་དང་སྟོབས་ལྡན་དུ་གཏོང་བ། ལྗང་གློག་གིས་རྩིས་ནུས་ཐོན་ལས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་འདེགས་སྐྱོར་བྱས་ཏེ། རྩིས་གློག་མཐུན་སྦྱོར་གྱིས་ནུས་ཚད་མཐོར་འདེགས་དང་ཐཱན་ཇེ་དམའ་རུ་གཏོང་བ་ཟབ་སྤེལ་བྱེད་དགོས། དག་གཙང་ནུས་ཁུངས་དང་གཞི་གྲངས་ཐོན་ལས་ཀྱི་ཐཱན་ཉུང་ཚུལ་བསྒྱུར་ལ་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་པ། ལྗང་མདོག་སྐྱེ་ལྡན་ཞིང་ཕྱུགས་ཐོན་རྫས་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་ཡུལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་དམིགས་ནས། སྤུས་ལེགས་ས་བོན་དང་བྱེད་ཐབས་ལེགས་ཤོས། འཕྲུལ་ཆས་བཟང་བོ་སོགས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ཏེ། རིག་སྟོབས་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་དཔེ་སྟོན་རྟེན་གཞི་བསྐྲུན་པ། “ཚན་རྩལ་དང་ཁེ་ལས། རྟེན་གཞི། ཞིང་བ་བཅས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི”རྣམ་པ་བསྐྲུན་ནས། ཞིང་ཕྱུགས་ཐོན་རྫས་ལ་ལས་སྣོན་ཞིབ་ཚགས་བྱེད་པ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ། གསར་གཏོད་མུ་ཕྲེང་དང་ཐོན་ལས་མུ་ཕྲེང་གི་གཏིང་ཟབ་མཉམ་འདྲེས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་རྒྱུད་ལམ་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པ། སྐྱེ་ཁམས་རིན་ཐང་དང་དཔལ་འབྱོར་ཕན་ནུས་གཉིས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་མངོན་འགྱུར་བྱས་ཏེ། ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་གི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་པ་དང་། གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཡུལ་ཁུལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་ལ་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཚོ་ལྷོའི་མ་དཔེ་བསྐྲུན་དགོས།
ཞིང་ཆེན་དམངས་ཆེན་གྱི་འཐུས་མི། རྒྱལ་ཁབ་གློག་དྲ་ཟི་ལིང་གློག་འདོན་ཀུང་ཟིའི་ཚན་ཆུང་གི་ཚན་གཙོ་ཝང་ཧྲེང་ཡོན་གྱིས་བཤད་རྒྱུར། ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་འཕེལ་རྒྱས་ནི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་གསལ་གྱི་གཏིང་ཤུགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། གློག་ཤུགས་མ་ལག་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་ནི་གཏིང་ཤུགས་དེ་བས་མངོན་གསལ་ཡིན་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་འགག་རྩའི་འདེགས་སྐྱོར་དང་ལྟེ་བའི་སྣེ་ཁྲིད་ཡིན། “ཁུངས་དྲ་ཐེག་གསོག”མཐུན་སྦྱོར་མཉམ་འགུལ་གྱི་ནུས་རྒྱུའི་སྐྱེ་ཁམས་བསྐྲུན་པར་བརྟེན་ནས། འདོན་སྤྲོད་དང་བརྒྱད་སྤྲོད། འཛད་སྤྱོད་བཅས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གེགས་གནད་སེལ་ཐབས་བྱེད་པ། ལོ་ལྔའི་འཆར་འགོད་བཅོ་ལྔ་བའི་ནུས་ཁུངས་གློག་ཤུགས་གོང་སྤེལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་འཆར་འགོད་གཞི་གཅིག་ཏུ་ཇུས་འགོད་བྱེད་པ།“ཁུངས་དྲ་ཐེག་གསོག”རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། གཙོ་གནད་དང་བྱེ་བྲག་མཐུན་སྦྱོར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས། གློག་དྲའི་ལས་སྟེགས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་དང་གཞི་གྲངས་ཚུལ་སྒྱུར་ལ་སྐུལ་འདེད་བྱས་ཏེ། ནུས་ཁུངས་གསར་པ་ཕན་ནུས་ཆེ་བའི་ངང་དྲ་སྦྲེལ་བསྡུ་ལེན་བྱེད་པར་ཞབས་ཞུ་བཅས་བྱ་དགོས་པའི་གྲོས་འགོ་བཏོན་ཡོད། གཞི་རིམ་གྱི་དམངས་ཆེན་འཐུས་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས། ངས་ཡུལ་དངོས་དང་པོའི་སྐད་སྒྲ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱས་ཏེ། སྲིད་ཇུས་དེ་དམངས་འཚོ་དང་ཐོན་ལས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་དེ་བས་འཚམ་པར་བྱས་ནས་ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་འཕེལ་རྒྱས་ཆེད་ནུས་རྒྱུའི་རྨང་གཞི་ཇེ་བརྟན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཤད།
ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དངུལ་གཏོང་སྡེ་ཚོགས་ཚད་ཡོད་ཀུང་སིའི་ཏང་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅི། རྐང་གཉེར་དབུ་གཙོ་ཀྲོའུ་ཏུང་གིས་བསྟན་དོན། རྒྱལ་ཁབ་གློག་ཤུགས་དངུལ་གཏོང་སྡེ་ཚོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་བརྟན་པོ་དང་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུ་དང་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོའི་འོག་ཏུ། མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱི“བྱེ་མའི་ཐང་རྒོད”ཀྱི་གློག་ཕྱི་སྐྱེལ་རྟེན་གཞིའི་ལས་གཞི་དངོས་སུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ཏེ། ཞིང་ཆེན་ནང་ཁུལ་གྱི་ལྗང་མདོག་གློག་ཐད་སྦྲེལ་དཔེ་སྟོན་ལས་གཞི་ཁག་དང་པོའི་ནང་ཕན་འབྲས་ལྡན་པའི་ངང་ཚུད་ཡོད་པས། མཚོ་སྔོན་གྱི་ནུས་ཁུངས་གྲུབ་ཆ་བསྒྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། ས་གནས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་ཆེད་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད། ལྗང་མདོག་གློག་གིས་ཐོན་ལས་རིམ་སྤོར་གྱི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་སྔར་ལས་གང་ལེགས་བྱེད་ཆེད། ཞིང་ཆེན་ནང་ཁུལ་གྱི་ལྗང་མདོག་གློག་ཐད་སྦྲེལ་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་སྲིད་ཇུས་བཟོ་བཅོས་སྔར་ལས་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། ལག་རྩལ་བཅོས་སྒྱུར་ཐཱན་ཉུང་གཏོང་རིགས་ཀྱི་ལས་གཞི་ཚོད་ལྟའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་དུ་ཁ་གསལ་འཇོག་པ། ནུས་ཁུངས་གསར་པའི་ཆེད་སྤྱོད་སྐུད་ལམ་བརྒྱུད་ནས་དམིགས་བསལ་སྤྱོད་མཁན་ལ་ཐད་ཀར་མཁོ་འདོན་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཁྱབ་གདལ་ཧུར་ཐག་བྱས་ཏེ། ནུས་ཁུངས་གསར་པ་ཐག་ཉེ་དང་ས་གནས་སུ་ཕན་འབྲས་ཆེ་བའི་འཛད་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུར་གྲོས་འགོ་བཏོན། “བརྟན་བརླིང་དང་འབྱུང་ཁུངས་འདེད་རྒྱུ་ཡོད་པ། མ་གོང་དམའ་བ”བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ལྗང་མདོག་གློག་ཤུགས་མཁོ་སྤྲོད་དེ་དམིགས་བསལ་གྱི་ལེགས་ཆར་བསྒྱུར་ཏེ། ཁ་ཕྱོགས་གཏན་འཁེལ་གྱིས་ཧ་ཡང་ཐོན་ལས་ཀྱི་རྩེར་སོན་བཟོ་སྐྲུན་གྱིས་ཡིད་དབང་བཀུགས་པ་དང་། ལྗང་མདོག་དང་ཕན་འབྲས་མཐོ་བའི་ཐོན་ལས་མཚོ་སྔོན་དུ་གཅིག་སྡུད་བྱས་ཏེ། “ལྗང་མདོག་གློག་གིས་ལྗང་མདོག་ཐོན་སྐྱེད་ནང་འདྲེན་བྱེད་པ་དང་། ལྗང་མདོག་ཐོན་ལས་ཀྱིས་ལྗང་མདོག་གློག་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི”འཁོར་སྐྱོད་བཟང་པོ་ངང་གིས་གྲུབ་ནས། མཚོ་སྔོན་ལ་སྤུས་གསར་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་གསོ་སྐྱོང་དང་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཐོན་ལས་མ་ལག་འཛུགས་རྒྱུར་ འདེགས་སྐྱོར་བརྟན་པོ་འདོན་སྤྲོད་བྱེད་དགོས་ཟེར།
ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན། མདོ་ལ་རྫོང་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཨན་ཧྲེང་ཧུའེ་ཡིས་བསྟན་དོན། མིག་སྔར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སྐྱེ་ཁམས་ཐོན་རྫས་ཀྱི་རིན་ཐང་མངོན་འགྱུར་ལམ་སྲོལ་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་མཐོང་ཆེན་གང་ལེགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པས། མདོ་ལ་རྫོང་ལ་ཐཱན་བསྡུ་ལེན་གྱི་སྦས་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ལྡན། རྩྭ་ཐང་གི་ཐཱན་བསྡུ་ཉོ་ཚོང་བརྒྱུད་ནས་རྩྭ་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ལེགས་ཆ་ཐཱན་བསྡུ་རྒྱུ་ནོར་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དང་། མདོ་ལ་རྫོང་གི་རང་ཉིད་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ནང་གནས་སྒུལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུར་དགོས་ངེས་རང་བཞིན་ཆེན་པོ་ལྡན། མདོ་ལ་རྫོང་ལ་ས་བབ་མཐོ་བའི་རྩྭ་ཐང་དང་རི་ཁུལ་རྩྭ་ཐང་སོགས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས། དེ་གར་རྩྭ་ཐང་ཐཱན་བསྡུ་ཉོ་ཚོང་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཚེ། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རྩྭ་ཐང་ཐཱན་བསྡུ་གསར་སྤེལ་བྱེད་སྟངས་སྔར་ལས་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་གཏོང་བ་དང་། རྩྭ་ཐང་ཐཱན་བསྡུ་ལག་རྩལ་ཚད་གཞི་དང་དོ་དམ་མ་ལག་སྔར་ལས་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ། མཚོ་སྔོན་གྱི་དབྱེ་འབྱེད་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི“མཐོ་སྒང་གི་རྩྭ་ཐང་ཐཱན་བསྡུ་ཚུལ”གྱི་ཚོང་རྟགས་བསྐྲུན་ཐུབ། ཞིང་ཆེན་ནགས་ཚལ་རྩྭ་ཐང་ཅུས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་ནས་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་སློབ་གླིང་དང་མདོ་ལ་རྫོང་སྲིད་གཞུང་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ། མཐོ་སྒང་དང་གྲང་ངར་ཆེ་བའི་རྩྭ་ཐང་གི་ཐཱན་བསྡུ་ལེན་ཚད་འཇལ་དཔེ་དབྱིབས་ཐད་ནས་ས་གནས་ཅན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ། 《མདོ་ལ་རྫོང་རྩྭ་ཐང་གི་ཐཱན་བསྡུ་ལེན་ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་དང་དཔྱད་འཇོག་ལག་རྩལ་ཚད་གཞིའི》ས་གནས་ཚད་གཞི་བཟོས་ནས། ཐཱན་བསྡུ་ལེན་གཞི་གྲངས་དེ“ཚད་འཇལ་ཆོག་པ་དང་སྙན་ཞུ་བྱས་ཆོག་པ། ཞིབ་བཤེར་བྱས་ཆོག་པ་བཅས་ལ་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས། མདོ་ལ་རྫོང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ཐཱན་བསྡུ་ཉོ་ཚོང་ལས་སྟེགས་སུ་སྦྲེལ་མཐུད་བྱ་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས། མདོ་ལ་རྫོང་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རྩྭ་ཐང་ཐཱན་བསྡུ་ཉོ་ཚོང་ཚོད་ལྟའི་རྫོང་དུ་བརྩིས་ནས། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ཐཱན་བསྡུ་ཉོ་ཚོང་སྟེགས་བུའི་མདོ་ལ་རྫོང་གི་མགྲོན་སྣེ་བཙུགས་ཏེ། “ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ལས་སྟེགས་དང་རྫོང་ཁོངས་གཉེར་སྐྱོང”གི་ཉོ་ཚོང་བྱེད་སྟངས་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཟེར།
