མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དྲ་བ།
དགུན་དུས་ཀྱི་ཕྱི་དྲོའི་བར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ཤར་གྲོང་ཁྱེར་བ་ཡན་ཧུའེ་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་ཆོས་འཁོར་གྲོང་རྡལ་གྱི་རྨ་ཆུའི་ཆུ་ངོས་སུ་གཙང་པོའི་ངོས་སུ་རྦ་རླབས་གསེར་མདོག་ལྟར་རྦ་རླབས་འཕྱུར་བཞིན་མཆིས།རྨ་ཆུའི་དཀྱིལ་གྱི་རྣམ་པ་དེས་དགུན་དུས་ཀྱི་ལྷིང་འཇགས་དེ་འཁྲུག་ཆ་དོད་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ།ངང་དཀར་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་དེ་གར་འདུས་པ་དང་།དེ་དག་ཆུ་ངོས་སུ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་།སྐབས་འགར་སྐེ་རིང་པོ་བསྲིངས་ནས་སྐད་ཅོར་གཅིག་བརྒྱབ་ནས་མཁའ་རླུང་གྲང་མོ་གཤགས་པ་རེད།
མཚོ་འགྲམ་དུ་ས་གནས་དེ་གའི་པར་རྒྱག་རྒྱུར་དགའ་པོ་བྱེད་མཁན་ཞིག་གིས་རྒྱང་རིང་གི་གྲམ་ཐང་དུ“ལོ་དེ་དག་རིང་འདི་གར་ཡོང་བའི་ངང་པ་མང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད།དེ་གར་བལྟས་ཚེ་ཆུ་དྭངས་ཤིང་རྩྭ་འཛོམས་པས་ཁོང་ཚོ་རང་ཤུགས་སུ་ཡོང་འདོད་ཡོད”ཅེས་བཤད།
ཐག་རིང་ནས་ཡོང་བའི“བྱ་ཁྱུ་དཀར་པོ་”དེ་དག་གིས་ཆེས་བབ་ཆགས་ཀྱི་གདམ་ག་བྱས་ནས་རྨ་ཆུ་དུམ་བུ་དེར་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་སྤ་སེ་འཕངས་པ་རེད།
རྨ་ཆུའི་ནམ་མཁའ་རུ་སླེབས།མཚོ་བོད་ས་མཐོ་ནས་བྱུང་བ་དང་།ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དགུ་བརྒྱུད་པ།ལམ་ཐག་ཧྲིལ་པོར་སྤྱི་ལེ་5464ཡོད་པའི་མ་ཡུམ་གཙང་པོ་དེ་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྣོད་བཅུད་བདེ་འཇགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཁྲོད་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཡོད།མཚོ་སྔོན་ནི“ཀྲུང་ཧྭའི་ཆུ་མཛོད”ཡིན་པའི་ངོས་ནས་རྨ་ཆུའི་ཆུ་རྒྱུན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད།ཁོང་གི་ཆུ་འགོ་ཁུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས་ཁ་གྲགས་མེད་པར་རྨ་ཆུའི་རྒྱུག་ཚད་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ལེགས་སྐྱེས་སུ་ཕུལ་ཡོད།
“ལོ་ལྔའི་འཆར་འགོད་བཅུ་བཞི་པ”ཚུན་དུ་རྨ་ཆུ་རྒྱུག་ཁུལ་གྱི་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ལག་ལེན་ཞིག་མཚོ་སྔོན་དུ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་འགྲེམས་སྟོན་བྱས་པ་རེད།2025ལོའི་ཟླ་9པའི་ཟླ་སྟོད་དུ་མཚོ་སྔོན་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར“རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོར་སྡོད་པའི”སྨྱན་སྦྱོར་འཕྲིན་སྤེལ་ཚོགས་ཆུང་གིས་རྨ་ཆུའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ནས་གཡོད་ཀུའུ་རྫོང་གི་ཆུ་མིག་དང་པོར་འབྱོར་བ་དང་།སླར་ཡང་ཆུ་རྒྱུན་དང་བསྟུན་ནས་གྲོག་རོང་དང་རྩྭ་ཐང་བརྒྱུད་དེ་རྐང་ཐང་གིས་ཚད་འཇལ་བ་དང་པར་རིས་སྤྱད་དེ་མཚོ་སྔོན་གྱིས་རྨ་ཆུ་རྒྱུག་ཁུལ་གྱི་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བུའི་ཐོག་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཚུལ་ཟིན་ཐོར་བཀོད་ཡོད།དེ་ནི“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དོན་ཆེན”ལ་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཀྱི་འགན་འཁྲི་འཁུར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ཧྲིལ་པོར་ཁ་ཕྱོགས་པ་དང་ཕུལ་བའི་འབྱུང་རྩ་ནས“མཚོ་སྔོན་གྱི་རྒྱུགས་ཤོག”ཅིག་ཀྱང་རེད།
“རྨ་ཆུའི་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཁུ་ནུ་བཅད་པ་དང་།ངར་སྐད་སྒྲོག་ནས་ལུང་མོན་ལ་ཐུག་”ལི་པའེ་ཡིས་རྨ་ཆུའི་འོག་གི་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་རི་མོ་དེའི་འགོ་འཛུགས་ས་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་གངས་རིའི་འོག་གི་ཆུ་མིག་ཅིག་རེད།དེ་གར་རྨ་ཆུའི་“ཆུ་ཐིགས་དང་པོ”སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དྭངས་གཙང་གི་དྭངས་གཙང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་ནི་གྱང་ངོས་སུ་བཀལ་བའི་སྦྱར་ཡིག་གཏན་ནས་མིན་པར།རྒྱུན་གཏན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་སིམ་པ་དང་ཚེ་སྲོག་གི་ཁྲོད་དུ་བརྐོས་པའི་འཚོ་བ་ཞིག་རེད།
རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་4600ལྷག་ཙམ་ཡོད་པའི་གཡོད་ཀུའུ་ཙུང་ལེ་ཆུས་སུ་བསྐྱོད་ཚེ་གཞི་ནས་རྨ་ཆུའི་འཕར་རྩ་དངོས་སུ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་རེད།སྒྲོལ་མའི་ཁྱིམ་ལ“རྨ་ཆུའི་ཁྱིམ་ཚང་དང་པོ”ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་།ཆུ་འགོ་ནས་ཀྱག་ཀྱོག་ལྡན་པའི་ཆུ་ཕྲན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཁོང་གི་ཁྱིམ་གྱི་འཐུང་ཆུ་དང་འབྲོག་པའི་ཚེ་སྲོག་གི་ཆུ་མིག་ཅིག་རེད།
“ཨ་ཞང་གིས་རྒྱུན་དུ་འདི་ནི་ང་ཚོས་འཐུང་རྒྱུའི་ཆུ་ཡིན་པས་སྲུང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད”སྒྲོལ་མས་བྱང་ཆུབ་པའི་ངང་ཆུ་ཟོམ་འཁུར་བཞིན་དུ“ངའི་ཁྱིམ་འདི་ན་ཡོད།རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོ་སྲུང་ཐུབ་ན་ཁྱིམ་ཡག་པོ་སྲུང་ཐུབ་སོང”ཞེས་བཤད།ཁོང་གི་ངོས་ནས་བརྗོད་ན།རྨ་ཆུར་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཉིན་ལྟར་ཆུ་འཁུར་བ་དང་ཕྱུགས་འཚོ་བ་ལྟར་རང་བྱུང་དང་འདྲ་བར་དགོས་ངེས་ཤིག་རེད།
སྒྲོལ་མའི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་སྲུང་སྐྱོང་འདུ་ཤེས་བབ་ཆགས་ཤིག་ཡོད་པ་སྟེ།རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་འཐབ་ཇུས་དེ་ཁྱིམ་ཚང་ཚང་མའི་ཁྱིམ་གཞིས་ཀྱི་བརྩེ་སེམས་དང་འཚོ་གནས་ཀྱི་དགོས་མཁོའི་ཐོག་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཡོད།“རྨ་ཆུ་སྲུང་སྐྱོང”དང“རང་ཁྱིམ་གྱི་ཆུ་ཁུངས་དང་རྩྭ་ཐང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི”རི་མོ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བླང་བྱ་ནས་སེམས་གཏིང་ནས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པར་གྱུར་ཡོད།
ལྟ་སྐྱོང་དང་འཚོ་བ་མཉམ་འདྲེས་བྱས་པ་དེས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དགའ་བདེ་རྫོང་སྒང་ལུང་ཤང་གི་གྲོང་མིའི་དམིགས་བསལ་སྲུང་སྐྱོང་ཐད་སྔར་བས་གསལ་པོ་མཚོན་ཡོད།ལོ་ཤས་གོང་།དམིགས་བསལ་པའོ་ཁྱིམ་ནི་གྲོང་ཚོའི་དུད་ཚང་དབུལ་པོ་ཡིན་པས་ཐག་རིང་པོའི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་གཉེན་ཉེ་དང་གྲོགས་པོའི་ས་ནས་གཡར་དགོས་ཀྱི་ཡོད།
གནམ་གྲུ་བརྗེ་ནས་2015ལོར་ཐོན་པ་དང་ཁོང་སྣོད་བཅུད་བདག་སྐྱོང་བར་གདན་ཞུ་བྱས་པ་རེད།ཟླ་རེར་གླ་ཕོགས་བརྟན་པོ་སྒོར་1800ཡོད་པས་ཁྱིམ་ཚང་དེའི་བདེ་སྐྱིད་བརྟན་པོའི་ངང་འགན་ལེན་བྱས་ཡོད།
འོན་ཀྱང་རྨ་ཆུའི་བྲག་ཆ་དེ་གླ་ཕོགས་དེ་ཙམ་གྱིས་མི་ཚད།སྐོར་སྲུང་བྱེད་ཞོར་དུ་དམིགས་བསལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱིས་ཤིང་བཟོའི་ལག་རྩལ་རྙེད་པ་དང་ལས་རོགས་ནས་རང་སྦྱོང་བྱེད་པའི་བར་ལག་རྩལ་ཉིན་རེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་པར་གྱུར་ཡོད།ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁང་པ་གསར་པ་མཛེས་བཟོ་བྱ་རྒྱུ་དེ་གྲོང་ཚོའི་ནང་གི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།ན་ནིང་ཤིང་བཟོ་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་ཡོང་འབབ་སྒོར་ཁྲི་གཉིས་གསུམ་འཕར་ཡོད།
“བདག་སྐྱོང་བའི་ལས་ཀ་ཡོད་པས་སེམས་བདེ་ལ་བབས་ནས་སྐེད་པ་ཡང་དྲང་པོར་གྱུར་ཚེ་གཞི་ནས་བསམ་བློ་དེ་བས་མང་བ་གཏོང་ཕོད་པ་དང་ལས་ཀ་དེ་བས་མང་བ་བྱེད་ཕོད་ཀྱི་ཡོད”ཅེས་ཆེད་མངགས་པའོ་ཡིས་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་བཞིན་བཤད།
དམིགས་བསལ་སྲུང་སྐྱོང་གི་གཏམ་རྒྱུད་ནང“སྲུང་སྐྱོང་དང་།ཕན་པ་ཐོབ་པ།འཕེལ་རྒྱས”བཅས་ཀྱི་རི་མོ་གསལ་པོ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་པ་སྟེ།སྣོད་བཅུད་ལས་གནས་ཀྱིས“མཐའ་སྐྱོང”གི་ལ་རྒྱ་དང་བརྟན་པོ་ཞིག་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད།བརྟན་ལྷིང་དེ་ས་རྒྱུ་གཤིན་པོ་དང་འདྲ་བར་མི་རྣམས་ལ་རྩལ་ནུས་གསར་པའི་ས་བོན་འདེབས་ཕོད་པ་བྱས་ཡོད།རྩལ་ནུས་གསར་པ་ལས་བྱུང་བའི་འཚོ་བ་དེ་བས་ལེགས་པ་དེས་མི་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བས་གཅེས་སྤྲས་དང་རང་མོས་ངང་རྐང་འོག་གི་རི་ཆུ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོང་དང་དམངས་འཚོ་ལེགས་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་དེ་འདི་གར་སྙོམས་ཐིག་གཉིས་མིན་པར་ཕན་ཚུན་འཚོ་བཅུད་ལྡན་པའི་ཐུན་མོང་གི་ཕུང་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།
གཙང་གསུམ་ཆུ་འགོའི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་པ་ནས་གཙང་གསུམ་ཆུ་འགོའི་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་དུས་ཐེངས་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་བར་དང་།དེ་ནས་གཙང་གསུམ་ཆུ་འགོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གསར་གཏོད་བྱས་ནས་བཙུགས་པའི་བར།“དུད་ཚང་རེར་ལས་གནས་གཅིག”གི་སྲིད་ཇུས་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་བར།ང་ཚོས་མཐོང་བ་ནི་གྲངས་གཞིའི་འགྱུར་ལྡོག་ཙམ་མ་ཡིན་པར།གལ་ཏེ་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྨ་སྟོད་རྫོང་གི་མཚེའུ་གྲངས་འབོར་ཉུང་ཤོས་ཀྱི་1800ལྷག་ཙམ་ནས་5800ལྷག་ཙམ་བར་སླར་གསོ་བྱུང་བ་དང་།
ང་ཚོས་མིའི་འགྱུར་ལྡོག་དེ་བས་མཐོང་ཐུབ་པ་སྟེ།དམིགས་བསལ་སྲུང་སྐྱོང་དང་འདྲ་བའི་འབྲོག་པ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་ཁ་ཕྱིར་འཁོར་ནས་ཁྱིམ་གཞིས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་དུ་གྱུར་པ་དང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་རིང་ཡོང་འབབ་བརྟན་པོ་དང་ཐོབ་ཚོར་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད།བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པར་གཞིགས་ན།མིག་སྔར་ཞིང་ཆེན་དེ་ཡོངས་ཀྱི་རིགས་ཁག་གི་སྣོད་བཅུད་དོ་དམ་སྲུང་སྐྱོང་པའི་བསྡོམས་འབོར་ཁྲི་14.5ཙམ་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་དང་ལོར་མི་རེར་ཆ་སྙོམས་འབབ་འཕར་སྒོར་ཁྲི་2ལས་བརྒལ་བའི་ནང་དེ་སྔའི་ཡིག་ཚགས་དང་གཱ་བཟོས་པའི་དུད་ཚང་དབུལ་པོ་ནས་ཡོང་བའི་མི་ཁྲི་4.9ཡོད་པ་རེད།
སྒྲོལ་མའི་ཁྱིམ་ཚང་ནི་ཁྲག་རྒྱུན་རྒྱུན་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་རང་འགུལ་ངང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ་ནས་དམིགས་བསལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་སྣོད་བཅུད་ལས་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟན་ལྷིང་དང་བདེ་སྐྱིད་ཐོབ་པའི་བར་རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོའི་མཚོ་སྔོན་གྱི་ལག་ལེན་ལས་རྩ་བའི་གནས་ལུགས་ཤིག་གསལ་སྟོན་བྱས་པ་སྟེ།སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་ནི་ཕན་པ་ཐོབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་དང་།སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱི་དཔལ་འབར་བའི་སྣོད་བཅུད་བརྟན་སྲུང་བྱས་ཚེ་རེ་བས་ཁེངས་པའི་འབྱུང་འགྱུར་ཡང་བརྟན་སྲུང་ཐུབ་པ་རེད།
ཆུ་བོ་གཅིག་གི་ལྗང་མདོག་རིགས་སྒྱུར།
རླངས་འཁོར་བསྡད་དེ་རྨ་ཆུའི་གྲོག་རོང་བརྒྱུད་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་སྐབས་དེང་རབས་ལས་གྲྭ་དང་གནའ་བོའི་གཙང་པོ་མཉམ་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་མཐོང་ཚོར་དང་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་གཡོ་འགུལ་ཟམ་མི་ཆད་པར་ཐེབས་ཡོད།ལུང་རྔ་འགག་ཏུ་བསྡུར་བ་དེ་རིགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་སྟེ།གཞོགས་གཅིག་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པར་བསྐྲུན་པ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲན་ཤེས་ཐེག་པའི་རགས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་།གཞོགས་གཞན་ཞིག་ནི་མཁའ་དབྱིངས་སུ་བཏིང་བའི་འོད་ཤུགས་ལེབ་མོ་སྔོན་པོ་ཞིག་རེད།
འདི་ནི་སྟབས་བདེའི་དཔུང་པ་མཉམ་གཤིབ་ཀྱིས་ལངས་པ་ཞིག་མིན།གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ཆན་ཝ་ཁྲི་སྟོང་རིམ་པའི་“ཆུ་འོད་གསབ་རེས་”རྣམ་གྲངས་ཐོག་མ་དེ་དེ་གར་གཤོང་ཚད་ཧྲིལ་པོ་དྲ་སྦྲེལ་བྱས་ནས་ནུས་རྒྱུའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི“རང་བྱུང་མཉམ་འདྲེས”ཤིག་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ངང་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པ་སྟེ།ཆུ་གློག་བརྟན་པོ་དང་བློས་འགེལ་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་།འོད་ཤུགས་གློག་གཏོང་གི་བར་མཚམས་འཕར་ཆག་ཁ་གསབ་བྱས་ནས་ལྗང་མདོག་གློག་རྒྱུན་བརྟན་པོ་ཞིག་ཕྱིར་གཏོང་བྱས་ཡོད།
སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱི་དཔལ་འབར་བའི་འགྱུར་ལྡོག་ནི་འོད་ཤུགས་པང་ལེབ་འོག་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན།ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་གྱི་གྲངས་གཞི་ལས་མངོན་པར་གཞིགས་ན།“རྒྱ་མཚོ”སྔོན་པོ་དེས་ཁོར་ཡུག་ཁག་གཅིག་སྒྱུར་བཀོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་སྟེ།རླུང་གི་མྱུར་ཚད་ཆ་སྙོམས་བཅུ་ཆ་བཞི་དམའ་རུ་ཕྱིན་པ་དང་།མཁའ་རླུང་གི་བརླན་ཚད་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ།དེ་སྔ་ཐན་པ་ཆེ་བའི་བྱེ་ཐང་དུ་སླར་ཡང་སྔོ་ལྗང་དུ་གྱུར་ནས་ཕྱུགས་རྩྭ་གཡོ་བཞིན་ཡོད།“པང་ལེབ་ཐོག་ནས་གློག་གཏོང་བ་དང་པང་ལེབ་འོག་གི་ཕྱུགས་རྩྭ”དང་ས་ཆ་གཅིག་ལ་ནུས་རྒྱུ་གཙང་མ་དང་འབྲོག་ལས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་ཐོབ་པ་དང་རྨ་ཆུས་ཕུལ་བའི་འོད་དང་ཚ་རླབས”ལས་སྣོད་བཅུད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རིན་ཐང་གསར་རྐྱང་ཞིག་ཐོབ་ཡོད།
ཚ་རྔ་འགག་གི་ལག་ལེན་ལས་ནུས་རྒྱུ་གསར་སྤེལ་དང་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དེ་གཅིག་པུ་མིན་པར་ཚན་རྩལ་དང་བློ་གྲོས་ཀྱིས“དགོས་ལ་དགོས་པའི”གཉིས་ཕན་གྱི་ཐབས་ལམ་དེ་རྙེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།“ཚན་རྩལ་སྔོན་པོ”དང“སྣོད་བཅུད་ལྗང་མདོག”མཉམ་འདྲེས་བྱུང་བ་དེ་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་ལྗང་མདོག་ཕྱོགས་སྒྱུར་གྱི་རྨང་གཞི་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཞིག་རེད།
ཆུ་རྒྱུན་དང་བསྟུན་ནས་ཚ་རྔ་འགག་ཆུ་མཛོད་ནང་ལོ་འཁོར་མོར་ཧྲེ་ཧྲི་ཏུའུ་12ཙམ་གྱི་དྭངས་གཙང་ཆུ་ཁོངས་སུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཐུབ་པ་མ་ཟད།“ཆུ་གསེར་དུ་འགྱུར་བའི”ཐོན་ལས་ཀྱི་ངོ་མཚར་ཞིག་ཀྱང་སྐྱེས་ཡོད།དེ་སྔ་རྒྱང་ཐག་རིང་བའི་རྒྱ་མཚོའི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་པའི་ཉ་ཀེ་ཙོང་ཉ་ད་ཆ་ས་བབ་མཐོ་ཚད་སྨི་2600ལྷག་ཙམ་ཡོད་པའི་ས་མཐོའི་ཆུ་གཙང་ཁྲོད་འཚར་ལོངས་ཡག་པོ་བྱུང་ཡོད།རྨ་ཆུའི་ཆུ་འགོ་ནས་ཡོང་བའི་མཚོ་གཏིང་གི་ལེགས་སྐྱེས་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མིའི་གསོལ་ལྕོག་ཐོག་ཡུལ་སྐོར་བྱས་པ་མ་ཟད།འཛམ་གླིང་ལ་དེ་བས་ཀྱང་ཡུལ་སྐོར་བྱས་ཡོད།2024ལོར་མཚོ་སྔོན་ནས་ཐོན་པའི་ཆུ་འཁྱག་ཕྱིར་གཏོང་བྱེད་ཚད་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་པའི་ཐོན་རྫས་ཀྱི་97%བཟུང་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་དང་པོར་བརྟན་པོའི་ངང་སླེབས་ཡོད།
“ཆུ་གཡར་ནས་གློག་གཏོང”ནས“ཆུ་གཡར་ནས་ཉ་གསོ”བར་མཚོ་སྔོན་གྱིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་བཀའ་མངགས་བློ་ལ་བརྟན་པོར་ངེས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནུས་རྒྱུ་གཙང་མའི་ཐོན་ལས་ཀྱི་མཐོ་ས་དང་ལྗང་མདོག་སྐྱེ་ལྡན་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་རྫས་ཕྱིར་གཏོང་བྱ་ཡུལ་གཏོད་པའི་དམིགས་ཚད་ལ་དམིགས་ནས་ལྗང་མདོག་ཕྱོགས་སྒྱུར་གཏིང་ཟབ་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བཞིན་ཡོད།རྨ་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་ཆུ་གློག་དེ“བརྟན་འཇགས་ཡོ་བྱད”ཏུ་བྱས་ཏེ“ཆུའི་མཛེས་ལྗོངས”གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་མཐུན་སྦྱོར་གསར་སྤེལ་ལ་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་སྐུལ་འདེད་བཏང་བས།བདེ་འཇགས་དང་།གཙང་མ།ནུས་ཆེ་བཅས་ཀྱི་དེང་རབས་ནུས་ཁུངས་མ་ལག་ཅིག་སྐྲུན་བཞིན་ཡོད།མར་འགོག་ཆུ་ཤུགས་གློག་ཁང་དེ་མ་ལག་དེའི་འགག་རྩ་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་ཆན་ཝ་ཁྲི་232ཟིན་པའི་སྒྲིག་སྦྱོར་འཕྲུལ་འཁོར་ཚང་མ་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་འགོ་ཚུགས་རྗེས་ལོ་ལྟར་ཚད་ལྡན་རྡོ་སོལ་ཏུན་ཁྲི་220ཙམ་གྲོན་ཆུང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།
ལྗང་མདོག་ནུས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་ཙམ་གྱིས་མི་ཚད།མི་རིང་བའི་གོང་མཚོ་སྔོན་གྱི“ལྗང་མདོག་གློག་འཕྲིན”རི་ཀླུང་ཐོག་མར་བརྒལ་ནས་བྱང་ཤར་གྱི་མཚན་མོའི་འོད་སྣང་སྦྱིན།ནུབ་བྱང་དང་བྱང་ཤར་གྱི་ཉི་འོད་ཕོག་པའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཧེ་བག་སྤྱད་དེ་མཚོ་སྔོན་གྱི་ས་སྲོས་ཀྱི་ཉི་ནུས་ལྷག་མས་ཅི་ལིན་གྱི་གློག་སྤྱོད་དགོང་མོའི་མཐོ་རླབས་གནད་སྨིན་ཁ་གསབ་བྱས་ཡོད།
ཉོ་ཚོང་དེ་བསྡུས་རིས་ཤིག་དང་འདྲ་བར་མཚོ་སྔོན་གྱིས་བཟུང་བའི་བསྡུར་ཚད་94.23%ཟིན་པའི་ནུས་རྒྱུ་གཙང་མའི་སྒྲིག་སྦྱོར་འཕྲུལ་འཁོར་གྱིས་ཉིན་རེ་བཞིན་སྟབས་བསྟུན་ནུས་ཆེའི་ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལས་བརྒལ་བའི་ཉོ་ཚོང་དྲ་རྒྱ་བརྒྱུད་ལྗང་མདོག་གི་མི་མངོན་པའི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཏན་ཏིག་ཞུ་བའི“ལྗང་མདོག་གི་སྒུལ་ཤུགས”སུ་འགྱུར་བ་མཚོན་ཡོད།མིག་སྔར་མཚོ་སྔོན་གྱི་གློག་ཤུགས་ཕྱིར་གཏོང་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན(རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་གྲོང་ཁྱེར)22ལ་ཁྱབ་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་གྱིས་སྣོད་བཅུད་མཐོ་ས་དང་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས“ལྗང་མདོག་གློག་གཏོང”ལ་བརྟེན་ནས་ནུས་རྒྱུའི་གསར་བརྗེར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྗང་མདོག་ཕྱོགས་སྒྱུར་བྱེད་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བུ་ཞིག་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ངང་བདམས་ཡོད།རྨ་ཆུའི་ཆུ་བོས་ཚེ་སྲོག་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ་མ་ཟད།དུས་རབས་གསར་པར་ཁྱིམ་ཚང་ཁྲི་སྟོང་གི་གློག་སྒྲོན་སྦྱིན་པ་དང་།ཟས་རིགས་རྩེ་གྲ་གསོ་སྐྱོང་།ཐཱན་ཉུང་ཕྱོགས་སྒྱུར་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱི་སྣ་མང་འགན་འཁྲི་དེ་བས་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད།
ཆུ་བོ་ཞིག་གི་མགོ་ཁུངས་ཀྱི་བློ་གྲོས།
གལ་ཏེ་ལྗང་མདོག་ཕྱོགས་སྒྱུར་གྱིས་མངོན་པ་ནི་རྙིང་རུལ་གྱི་བློ་སྟོབས་དང་ཆོད་སེམས་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ན།སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་“གསར་འཛུགས་”ཀྱི་བློ་གྲོས་དང་གསར་གཏོད་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད།མཚོ་སྔོན་དུ“ནང་དོན་གསར་པ”དེ་རྨ་ཆུའི་ལྷན་སྐྱེས་སུ་རྩ་བ་ཚུགས་ཡོད་མོད།འོན་ཀྱང་སྲོལ་རྒྱུན་ཐོན་ལས་ཀྱི་ཧོན་ཤིན་དང་གསར་དར་ལས་རྣམ་གྱི་མྱུ་གུ་འབུས་བཞིན་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྨ་ལྷོ་སོག་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་གི་ཕྱུགས་གསོན་པོ་ཉོ་ཚོང་བསྡུ་འགྲེམས་ལྟེ་གནས་སུ“སྐད་ཡིག”གཉིས་འདྲེས་ཡོད།བོད་རིགས་འབྲོག་པ་དཔལ་དཔལ་གྱི་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི“འབྲོག་པའི་ཀུན་འཐུས”ཆ་ཚང་ཞིག་གི་ནང་གཱ་སྤྱད་ཚེ་ནོར་གྱི་ཆ་འཕྲིན་དང་ནད་ཡམས་བརྟག་ཞིབ་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་ཡང་བཀོད་ཡོད།གཞན་ཞིག་ནི་ཀན་སུའུ་ཡི་བར་ཁེ་བ་མཱ་ཧྲ་ལི་ཧའེ་དང་མི་གཞན་གྱི་ཕྱུ་པ་ཕུ་ཐུང་ནང་མཛུབ་མོ་ལྐོག་ཏུ་བཙིར་བ་དང་སྒྲོག་གུ་རྒྱག་པ་དེ་ནི་རྩྭ་ཐང་གི་ལོ་བརྒྱའི་རིང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རིན་གོང་གི་གསང་གཏམ་ཞིག་རེད།རྟ་ཡིས་ཀོ་བའི་བྱང་བུ་བརྗེས་ཀྱང་ཕུ་ཐུང་ནང་གི་ཡིད་ཆེས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་མེད།
“ཁྲེང་ཏུའུ།26.2%དབྱར་ཁར།22.3%སོགས”ཉོ་ཚོང་ཚོམས་ཆེན་གྱི་བརྙན་ཤེལ་ཐོག་དུས་ཐོག་ཏུ་འཕར་བའི་གྲངས་གཞི་ལས་འབྲོག་པར་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་སྟེ།ཁྲོམ་རས་ཁོང་ཚོའི་སྤུས་ལེགས་ནོར་ལུག་ལ་ཁས་ལེན་ཆེ་ཤོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།ཕྱག་བཏང་ནས་ཚོང་འགྲིག་རིམ་བཞིན་འབྲེལ་མཐུད་བྱེད་པ་ནི་མིག་སྔའི་ཉོ་ཚོང་ཙམ་མ་ཟད།སྐྱས་སྤོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་གྲངས་འཛིན་དུས་རབས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་རེས་ཀྱང་རེད།
དེ་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱིས་སྲོལ་རྒྱུན་འབྲོག་ལས་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་གསོན་ཉམས་དོད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་རེད།དེས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་ཆགས་པའི་ཐོན་ལས་ཀྱི་རྨང་གཞི་དོར་མེད་པར་“གྲངས་གཞི་ཅན་”གྱི་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་དང་“ཚོང་རྟགས་ཅན་”གྱི་གནས་ཐང་འཕར་བར་བརྟེན་ནས་དེར་བླ་སྲོག་གསར་པ་བསྣན་ཡོད།ཁུངས་འདེད་མ་ལག་གིས་འབྲོག་ར་ནས་གསོལ་ལྕོག་བར་གྱི་ཡིད་ཆེས་བཙུགས་པ་དང་དུས་ཐོག་གྲངས་གཞི་ལས་འབྲོག་པར་ཁྲོམ་རར་ཕྱོགས་པའི་མིག་རྒྱང་རྣོན་པོ་ཞིག་སྦྱིན་ཡོད།ཆེས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཐོན་ལས་དེ་ཆེས་དེང་རབས་ཀྱི་གཞི་རྒྱུ་དང་ས་མཐོའི་ས་གཙང་ཐོག་མཉམ་འདྲེས་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཚེ་གཞི་ཁྱོན་སྟབས་བདེའི་ངང་འཕར་བ་ཞིག་མིན་པར་སྤུས་ཚད་དང་རིན་ཐང་གཉིས་ཀ་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པ་ཞིག་རེད།
གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་མེ་སྟག་ལ་འོས་འཚམ་གྱི་གནམ་གཤིས་ཡོད་ན་གཞི་ནས་སྤང་ལྗོངས་སྲེག་པའི་རྣམ་པ་ཆགས་ཐུབ།མཚོ་སྔོན་གྱི་རྩེ་རིམ་ཇུས་འགོད་ཁ་གསལ་ལ་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་སྟེ།ཐོན་ལས“ས་ཁུལ་བཞི”འདེགས་སྐྱོར་དུ་བྱེད་པའི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཐོན་ལས་མ་ལག་མགྱོགས་མྱུར་བསྐྲུན་རྒྱུ་རེད།ཞིང་ཆེན་དེ་ཡོངས་ཀྱི་ནུས་རྒྱུ་གཙང་མའི་སྒྲིག་སྦྱོར་འཕྲུལ་འཁོར་གྱིས་བཟུང་བའི་བསྡུར་ཚད་94.6%ཟིན་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྔོན་ལ་ནུས་རྒྱུ་གསར་པའི་སྒྲིག་སྦྱོར་འཕྲུལ་འཁོར་དང་གློག་གཏོང་ཚད“གཙོ་གཟུགས་གཉིས”མངོན་འགྱུར་བྱུང་ཡོད།མུའུ་དུང་ཕྱུར་1.2ལས་བརྒལ་བའི་རྩྭ་རར་སྐྱེ་ལྡན་ཁས་ལེན་ཐོབ་ནས“མཚོ་སྔོན་གྱི་སན་ཝུན་ཉ”སོགས་སྤུས་རྟགས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དུ་སྐད་གྲགས་ཆོད་ཡོད།ལྗང་མདོག་རྩིས་རྒྱག་ཐོན་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་གློ་བུར་དུ་ཐོན་པ་དང་རིག་ནུས་རྩིས་རྒྱག་གཞི་ཁྱོན་400Pནས་8400Pབར་འཕར་ནས“ལྗང་མདོག་གློག་དང་ལྗང་མདོག་རྩིས་རྒྱག”ནུས་ཆེ་མཐུན་སྦྱོར་གྱི་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཧུར་ཐག་བཏོད་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་གྱི་བཀོད་སྒྲིག་ལ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཚོད་འཛིན་འོག“ཤེས་རྟོགས་ཡག་ཤོས”འཚོལ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་བསམ་གཞིག་ཅིག་ལྡན་ཡོད།དེས་ཆེ་ཞིང་ཆ་ཚང་བ་དོན་གཉེར་མི་བྱེད་པར་མེ་ཏོག་འཚེམ་དྲུབ་རྒྱག་པ་ལྟར་སྣོད་བཅུད་དམར་ཐིག་ནང་རང་ངོས་ཀྱི“ལྗང་མདོག་གློག་དང་།ས་གཙང་།བསིལ་རླུང”བཅས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལེགས་ཆ་འདོན་སྤེལ་བྱེད་ཐུབ་པའི་འགྲན་ལམ་གནད་སྨིན་བདམས་ནས་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་སྡུད་དང་།རྨོ་ཞིབ།ཞིབ་ཚགས་བཅས་བྱས་ཏེ་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
སླར་ཡང་དཔལ་ལུང་གི་རྨ་ཆུའི་འགྲམ་དུ་བསྡད་དེ་ངང་པ་ཁྱུ་དང་ཁྱུ་བྱས་ནས་ལ་ཁའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བཞིན་ཐག་རིང་དུ་ལྡིང་སྐོར་རྒྱག་བཞིན་ཡོད།འོན་ཀྱང་ཆུ་བོ་དེའི་དྭངས་ཤིང་གཙང་བའི་སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱི་དཔལ་རབ་ཏུ་འབར་བ་དེ་སྔར་བཞིན་ས་མཐོའི་རླུང་ཁྲོད་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་བཞུར་བཞིན་ཡོད།
ཆུ་དྭངས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བཞུར།ལྷིང་འཇགས་ཆུ་ནང་དུ་བཞུར།མཚོ་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་མཐར་བབ་ཆགས་དང་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་ཁས་ལེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ།འཕེལ་རྒྱས་ཡག་ཤོས་ནི་བྱ་དངོས་ཡོད་ཚད་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་།མ་ཡུམ་གཙང་པོ་དང་ཁོང་གི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་དུས་དེ་ནས་བཟུང་མཉམ་དུ་འགྲོགས་ནས་ཡུན་རིང་མཉམ་གནས་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད།ས་མཐོའི་རྩེ་མོར་འགོ་ཚུགས་པའི་ཁས་ལེན་དེ་དུས་རབས་གསར་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རླབས་རྒྱུན་ཆེན་པོའི་ནང་འདྲེས་ནས་དེ་བས་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་དེ་བས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་འབྱུང་འགྱུར་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་བཞིན་ཡོད།
