མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་སྐབས་བཞི་པ་བདེ་བླག་ངང་མཇུག་བསྡུས་པ།

མཚོ་སྔོན་གསར་འགྱུར་དྲ་བའི་འཕྲིན།  ཟླ5པའི་ཚེས20ཉིན་སྔོ་ལྗང་གིས་བསྐོར་བའི་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་མི་རིགས་ལུས་རྩལ་ཐང་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཞལ་གྱེས་ཤིག་རེད། མཐའ་མའི་མཐུད་རྒྱུག་འགྲན་སྡུར་མཇུག་འགྲིལ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་སྐབས་བཞི་པ་ཐལ་མོའི་རྡེབ་སྒྲས་གྲགས་ནས་མཇུག་བསྡུས། ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་རྫོང5ནས་ཡོང་བའི་ལུས་རྩལ་པ100ལྷག་ཙམ་གྱིས་བྱ་དགའ་བླངས་ནས་ཕན་ཚུན་གཅེས་སྤྲས་བྱས། ཉིན་གསུམ་རིང་འབད་འཐབ་དང་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ནས་དབྱར་འགོའི་མི་སེམས་འགུལ་ཤོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།

སྐབས་འདིའི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་དེ“དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་འདྲ་མཉམ་ཁེ་དབང་འགན་སྲུང་བྱས་ནས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་མཉམ་འདྲེས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུར་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་སྙིང་རུས་ཆེན་པོས་འབད་འཐབ་བྱེད་པའི་ལུས་རྩལ་འདུ་ཚོགས་གཟབ་རྒྱས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པའི་མཉམ་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་ནས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་མཉམ་འདྲེས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ལག་ལེན་ཞིག་རེད།

མཐའ་མའི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་མཐུད་རྒྱུག་འགྲན་སྡུར་ཐོག་ལུས་རྩལ་པ་ཚོས་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ནས་ལུས་ཕུང་མི་བདེ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་ཚོས་སྔར་བཞིན་འབད་བརྩོན་བྱས་ནས་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་མདུན་དུ་བསྐྱོད་ཀྱི་ཡོད།རྐུབ་སྟེགས་འཁོར་ལོ་ཅན་གྱི་འགྲིལ་སྒྲ་དང་ལྟད་མོ་བའི་སྣུམ་སྣོན་སྒྲ་མཉམ་དུ་འདྲེས་ཡོད། སྤྱི་མཐུན་རྫོང་ནས་ཡོང་བའི་རྐུབ་སྟེགས་འཁོར་ལོ་ཅན་གྱི་མཐུད་སྦྲེལ་རུ་ཁག་དེ་བས་མངོན་གསལ་དོད་དུ་ཕྱིན་པ་དང་རུ་མི་4ཡི་དཔུང་བར་རྨ་རས་དཀྲིས་ནས་འཁོར་ལོ་འདེད་ཐེངས་རེར་མི་རྣམས་ཧང་སངས་དགོས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་མངོན་གྱི་ཡོད་པ་ རྐུབ་སྟེགས་འཁོར་ལོ་ཅན་མཇུག་མཐའི་ལམ་ཐིག་ལས་བརྒལ་སྐབས་ཚོགས་ར་ཡོངས་ནས་ཁོང་ཚོར་ཨང་དང་པོ་ཐོབ་པ་མ་ཟད།རྣམ་གྲངས་དེའི་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་གསར་པ་བཏོད་ཡོད། རུ་མི་ཚོས་མཉམ་དུ་ཐལ་མོ་རྡེབ་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ཞུས་པ་དང་མིག་ཆུ་དང་རྔུལ་ཆུ་མཉམ་དུ་བསྲེས་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་ནས“རང་ཉིད་ལས་བརྒལ་བའི”ལུས་རྩལ་སྙིང་སྟོབས་གསལ་བཤད་བྱས།

ཆུ་ཚོད10ཙམ་ལ་མཇུག་བསྡུས་མཛད་སྒོ་མགོ་ཚུགས་པ་རེད།  སྒྲིག་འཛུགས་ཨུ་ལྷན་གྱིས་བྱ་དགའ་ཐོབ་པའི་བདམས་ཐོན་པར་གཟེངས་བསྟོད་རྟགས་མ་དང་ལག་ཁྱེར་སྤྲད་པ་དང་མཉམ་སྡེབ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱ་དགའ་ཨང་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ། གསུམ་པ་བཅས་དང་མི་སྒེར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱ་དགའ་ཨང་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ། གསུམ་པ་བཅས་རིམ་བཞིན་གཟེངས་བསྟོད་བྱས།  བྱ་དགའ་ཐོབ་མཁན་བྱ་དགའ་ལེན་པའི་སྟེགས་བུའི་ཐོག་འཛེགས་སྐབས་ས་གནས་ས་ཐོག་ཏུ་ཐལ་མོའི་རྡེབ་སྒྲ་རྒྱུན་ཆད་མེད།

ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཨུ་དང་ཁུལ་སྲིད་གཞུང་གིས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱོན་ཡོངས་ནང་བཅུག་ནས་སྤྱི་འདོམས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་ལེན་ལམ་ལུགས་དང་གཅེས་སྐྱོང་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ་རྒྱ་ཆེའི་གྲོགས་པོ་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ལ་དེ་བས་དྲང་གཞག་དང་། བསྟུན་མཁན། སྟབས་བདེ་བཅས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ བདེ་ཐང་སླར་གསོའི་ཞབས་ཞུའི་ཐད་ཧའེ་ནན་ཀྲོའུ་ཡིས་བདེ་ཐང་སླར་གསོའི་རོགས་སྐྱོབ་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་ལག་བསྟར་བྱས་ནས་རིམ་རྩིས་བྱས་ན་བདེ་ཐང་སླར་གསོའི་ཞབས་ཞུ་མི་ཐེངས་11010བྱས་པ་དང་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་བྱིས་པ་1693ལ་རོགས་སྐྱོབ་བྱས་པ་རེད། གཙོ་བོར“བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་བདེ་ཐང་སླར་གསོ་བྱེད་པའི”རྣམ་པ་སྤྱད་དེ་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་ཁྲུས་དང་། དངོས་ལུགས་གསོ་བཅོས།། དེང་རབས་དངོས་ཁམས་སྨན་བཅོས་བཅས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་བྱིས་པ་མི་2200ལ་དྲག་སྐྱེད་ཡོང་བར་རོགས་སྐྱོར་བྱས། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་སེམས་ཁམས་ཞབས་ཞུ་དང་ཁྱིམ་ཚང་སྨན་པའི་གན་རྒྱ་འཇོག་པའི་ལས་དོན་ཡག་པོ་བསྒྲུབ་དགོས།

སློབ་གསོ་དང་ལས་ཞུགས་ཁྱབ་ཁོངས་སུའང་བཀྲག་མདངས་འཚེར་ས་མང་པོ་ཡོད་པ་སྟེ། ཀྲོའུ་ཡོངས་ཀྱིས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་སློབ་ཞུགས་རོགས་སྐྱོར་ཁ་གསབ་སྒོར་ཁྲི161.68སྤྲད་པ་དང་། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ལས་རིགས་རྩལ་ནུས་གསོ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་ལོ་ལྟར་མི་ཐེངས་500གསོ་སྦྱོང་བྱས་ནས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ལས་ཞུགས་ལས་གཏོད་ལ་རོགས་རམ་བྱས་ཡོད། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ཁག་གཅིག་གི་ལས་ཞུགས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ནུས་ལྡན་བྱས་ནས་ཁོང་ཚོའི་ཡོང་འབབ་འཕར་སྣོན་ཡོང་བར་རོགས་རམ་བྱས་ཡོད།

མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཁོའོ་ཡི་འགན་འཁུར་བ་མ་ཐོའུ་ཅེ་ཅེ་ཡིས་ཐེངས་འདིའི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱིས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྲོགས་པོ་ཚོར་རང་ཉིད་ངོམ་པའི་སྟེགས་བུ་མཁོ་འདོན་བྱས་པ་མ་ཟད། ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ལུས་རྩལ་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་མ་ཐེབས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱིས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ཚོགས་སྤྱིར་དོ་ཁུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་ཡོད་ཅེས་བཤད། འབྱུང་འགྱུར་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་གྱིས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ལུས་རྩལ་བྱ་གཞག་ལ་མ་དངུལ་གཏོང་ཤུགས་མུ་མཐུད་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་སྔར་ལས་མང་བ་ལུས་རྩལ་བྱེད་སྒོར་ཞུགས་ནས་བདེ་ཐང་གི་འཚོ་བ་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་པར་བསྔགས་སྐུལ་བྱ་དགོས།