མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དྲ་བ།
མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་སྣ་མང་ཡིན་ལ་ཧ་ཅང་ཉམས་ཞན་ཡིན་པས། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་སྐྱེ་ཁམས་ནུས་པ་ཆེ་ཤོས་མངོན་འགྱུར་བྱ་རྒྱུ་ནི་ས་ཁོངས་དེའི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ཡིན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ནི་མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་ལྟེ་བའི་ས་ཁོངས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་ནི་རྒྱལ་ཁབ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱོན་ཡོངས་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ངེས་པར་དུ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་ཨང་དང་པོར་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། སྣོད་བཅུད་ནུས་པ་ཆེ་ཤོས་མངོན་འགྱུར་བྱ་རྒྱུར་དམིགས་ནས། ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་སྲུང་སྐྱོང་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་བྱ་དགོས།
མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་སྣོད་བཅུད་སྔོན་ལ་སྤེལ་བ་དང་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། “ཆེ་ཤོས་གསུམ་”གྱི་ཞིང་ཆེན་གནས་ཚུལ་གྱི་གནས་ཐིག་གཏན་འཁེལ་དང“དེ་བས་གལ་ཆེ་བ་གསུམ་”གྱི་འཐབ་ཇུས་གནས་བབ་དམ་པོར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱོན་ཡོངས་དང་མཉམ་འདྲེས་དང་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུར་དམ་པོར་དམིགས་པ་དང་། སྣོད་བཅུད་ཤེས་རིག་བསྐྲུན་པའི་མཐོ་ས་བསྐྲུན་པའི་གྲུབ་འབྲས་གསར་པ་ཧུར་ཐག་ཐོབ་པ་དང་། “གཙང་གསུམ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་”དང་“ཀྲུང་ཧྭའི་ཆུ་མཛོད་”སྲུང་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ། ཆུ་ལྗང་དང་རི་ལྗང་ནམ་ཡང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ལེགས་ཆ་དང་སྤོབས་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དུ་འཇུག་དགོས།
མཚོ་སྔོན་པོ་ལྷ་མོ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་བསྐྱོད་རྗེས། སྣོད་བཅུད་དོ་དམ་སྲུང་སྐྱོང་པས་ཏོན་ཁུལ་ཀྲེང་དང་རོགས་པ་རྣམས་མཚེའུ་འགྲམ་དུ་སྐོར་སྲུང་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། སྐོར་ཞིབ་བྱས་ནས་རྙེད་པའི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་དང་རྩྭ་རའི་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་སྐོར་སྲུང་ལག་དེབ་ཐོག་ཟིན་ཐོར་བཀོད་ཡོད། ལོ་འགའི་རིང་ལ་ད་གཟོད་ཏོན་ཁུལ་ཡིས་དེ་གའི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་ལ་བྱུང་བའི་དགའ་འོས་པའི་འགྱུར་ལྡོག་བདེན་དཔང་བྱེད་ཐུབ། ཁོང་གིས་གསུངས་པ་ལྟར། “སྔོན་ཆད་འདིར་རྩྭ་དེ་ཙམ་སྐྱེ་འཚར་མེད་ཀྱང་ད་ཆ་རྩྭ་སྐྱེ་འཚར་བྱུང་བ་མ་ཟད། འདམ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཡང་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དབྱར་ཁར་བྱ་མང་པོ་ཞིག་འདིར་འཚོ་སྡོད་བྱེད་དུ་ཡོང་གི་ཡོད”ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རེད།
མཚོ་སྔོན་པོ་ནི་ཀྲུང་གོའི་སྐམ་སའི་དབུས་ཁུལ་གྱི་ཚྭ་ཆུ་མཚེའུ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་ཆུ་བྱ་རིགས་དང་དངོས་རིགས་ཁྱུ་ཚོགས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་མུ་མཐུད་མང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་འགག་རྩའི་སྣོད་བཅུད་དམིགས་ཚད་ཁག་མུ་མཐུད་ལེགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད། མཚོ་སྔོན་པོ་ཡི་སྣོད་བཅུད་འགྱུར་ལྡོག་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་སྣོད་བཅུད་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་བསྡུས་རིས་ཤིག་རེད།
མཚོ་སྔོན་དུ་སྣོད་བཅུད་ནི་ཞིང་ཆེན་འཛུགས་པའི་རྨང་གཞི་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནད་འགག་ཡིན་ལ། དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ཅིའི་ཐད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་གོང་འོག་གིས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་མཚོ་སྔོན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་ནི“རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཤོས་ཡིན”ཡིན་པ་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ལ“ཀྲུང་ཧྭའི་ཆུ་མཆོད་རྟེན་”སྲུང་སྐྱོང་པ་བྱས་ཏེ། སེམས་ཤུགས་དང་བརྩེ་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་རི་ཆུ་རྩྭ་ཤིང་། སྐྱེ་དངོས་ཡོད་ཚད་བཅས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
སྣོད་བཅུད་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ལས་འགན་ལྕི་པོ་ལག་བསྟར་བྱེད་སྐབས་མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་དཔལ་ཡོན་གྱི་བསམ་བློ་ལག་ལེན་གྱི་ས་མཐོ་གསར་པ་གཏོད་རྒྱུ་དེ་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། སྣོད་བཅུད་བདེ་འཇགས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་དང་། ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གི་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེས། མི་དང་རང་བྱུང་ཚེ་སྲོག་གི་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞི། སྣོད་བཅུད་དཔལ་ཡོན་ལམ་ལུགས་གསར་གཏོད། རི་ཆུ་ནགས་ཚལ། ཞིང་མཚེའུ། རྩྭ་ས་དང་བྱེ་འཁྱགས་གཞི་གཅིག་ཅན་སྲུང་སྐྱོང་དང་མ་ལག་བཅོས་སྐྱོང་། སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་ཀྱི་“ས་མཐོ་གསར་པ་བདུན་”ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་བསྐྲུན་ནས་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་ཆུ་ཚད་སྔར་ལས་མཐོ་བའི་སྣོད་བཅུད་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས།
སྣོད་བཅུད་མ་ལག་གི་སྤུས་ཚད་དང་བརྟན་བརླིང་རང་བཞིན་མུ་མཐུད་དུ་མཐོར་འདེགས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ལྗང་མདོག་གི་“ཁྱིམ་ཚང་གི་རྨང་གཞི་”རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་རྒྱ་བསྐྱེད་པས། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རྨང་གཞི་སྔར་བས་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད། ད་ཆ་རྩྭ་ཐང་སྔོ་ཁེབས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཁེབས་ཚད་58.12%ལ་སླེབས་པ་དང་འདམ་རའི་རྒྱ་ཁྱོན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་དང་པོར་སླེབས་ཡོད། བྱེ་ཐང་ཅན་དང་བྱེ་ཐང་ཅན་གྱི་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་མུ་མཐུད་དུ་“གཉིས་ཇེ་ཆུང་དུ་བཏང་ཡོད”རླུང་ཁམས་དང་། ཆུ། ས་རྒྱུའི་ཁོར་ཡུག་གི་སྤུས་ཚད་མུ་མཐུད་དུ་བཟང་པོ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མཁའ་རླུང་སྤུས་ཚད་ལེགས་པའི་ཉིན་གྲངས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་ལོ་མང་རིང་96%ཡན་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད། འབྲི་ཆུ་དང་རྨ་ཆུའི་གཙོ་རྒྱུ། ལན་ཚང་གཙང་པོའི་ཞིང་ཆེན་ནས་ཐོན་པའི་བཅད་ངོས་ཀྱི་ཆུ་སྤུས་རིགས་གཉིས་པ་དང་ཡན་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད།
ས་ཁོངས་ཡོངས་ལ་བལྟས་ནས་རི་ཆུ་ནགས་ཚལ། ཞིང་མཚེའུ། རྩྭ་ས་དང་བྱེ་འཁྱགས་གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་སྲུང་སྐྱོང་དང་མ་ལག་བཅོས་སྐྱོང་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་འཐབ་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་བྱེད་ཐབས་ཁག་གཅིག་སྤྱད་དེ་འགག་རྩའི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྱུར་བཅོས་ཁག་གཅིག་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། འདེགས་སྐྱོར་རང་བཞིན་གྱི་ལས་གྲྭ་ཁག་གཅིག་ལག་བསྟར། མ་ལག་རང་བཞིན་གྱི་བཅོས་སྐྱོང་ཁག་གཅིག་སྤེལ་ནས་མཚོན་རྟགས་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཁག་གཅིག་ཐོབ་པ་རེད། ད་ཆ་སྣོད་བཅུད་ཤེས་རིག་གི་འདུ་ཤེས་དེ་ཆུ་ལྗང་རི་ལྗང་གི་ཁྲོད་དུ་འཁྱམས་ཤིང་། དངོས་སྒྲུབ་བྱེད་ཐབས་དང་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ལག་ལེན་རེ་རེ་ལས་མཚོ་སྔོན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ལེགས་པོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་མཚོན་ཡོད།
རི་ཆུ་མཉམ་འདྲེས་མཛེས་ཉམས་ཟབ་པ།
རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་སུ་བྱས་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་གྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ་དེ་ནི་དུས་རབས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གཙོ་རྒྱུན་དང་བསྟུན་པའི་འདུ་ཤེས་གསར་བཅོས་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་ལ། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་མཚོ་སྔོན་གྱིས་སྣོད་བཅུད་སྤུས་རྟགས་བསྐྲུན་ནས་སྣོད་བཅུད་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཤུགས་མངོན་པའི་དུས་རབས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་ནི་མཚོ་སྔོན་འཛམ་གླིང་དུ་བསྐྱོད་པའི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་“མིང་བྱང་”ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
གཙང་པོ་གསུམ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གི་སྔོན་ཐོན་དེ་འདི་ནས་སྒོ་ཕྱེ་ཡོད། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་སྒྲིག་སྲོལ་ཚོད་ལྟའི་ཞིང་ཆེན་དང་པོ་ནས་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་འཛུགས་པའི་ཞིང་ཆེན་ཁག་དང་པོའི་གྲས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་གྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ཐད་མདུན་དུ་བསྐྱོད་ནས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྔོན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།
“སྡིག་སྲིན་ཟ་”ཕོད་པའི་ཞིང་ཆེན་དང་པོ་ཡིན་པའི་མཚོ་སྔོན་གྱིས“ཕུལ་བྱུང་སློབ་མ་”དུ་བརྩོན་ལེན་བྱེད་ཕོད་པ་དང་། འཆར་འགོད་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། 《མཚོ་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་མ་ལག་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་སྤྱིའི་འཆར་འགོད》གཏན་འབེབས་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང་། དོ་དམ་སྒྲིག་སྲོལ་འཛུགས་སྐྱོང་ཇུས་གཞི་སོགས་ལམ་ལུགས་དང་བྱེད་ཐབས་ཁག་18བཏོན་པ། འཛུགས་སྐྲུན་ཚད་གཞི་སོགས་ལག་རྩལ་ཚད་གཞི་ཁག་4ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ། ཚད་ལྡན་དང་གཅིག་གྱུར་གྱི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཚད་གཞིའི་མ་ལག་ཆགས་པ་རེད།
ལམ་བུའི་བསྒྱུར་བཅོས་གསར་གཏོད་ཀྱིས་མེད་པ་ནས་ཡོད་པ་ནས་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་ནས་ཀྲུང་གོས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་མ་ལག་མགྱོགས་མྱུར་འཛུགས་རྒྱུར་ཉམས་མྱོང་གསར་སྐྲུན་དང་དཔེ་སྟོན་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད། མཚོ་སྔོན་གྱིས“ཅིའུ་ལུང་ཆུ་བསྡུས”ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཐག་གཅོད་ཤུགས་ཆེན་བྱས་ཏེ། གཙོ་གཟུགས་ཁ་གསལ་དང་། འགན་འཁྲི་གསལ་བ། ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་བཅས་ཀྱི་ཀྲུང་དབྱང་དང་ས་གནས་ཀྱི་མཐུན་སྦྱོར་དོ་དམ་ལམ་སྲོལ་བཙུགས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གི“ཚོང་རྟགས་གཅིག་གིས་མཐའ་བར་དོ་དམ་བྱེད་པའི”ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་འཕོ་འགྱུར་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་“འདུ་ཤེས་ཆེན་པོ་དགུ་”དང“མ་ལག་བཅོ་ལྔ་”ཆགས་པ་རེད།
ལམ་ལུགས་རང་བཞིན་གྱི་གསར་གཏོད་འབུར་ཐོན་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གི་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་བཏང་ནས་རང་བྱུང་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་གི་དོན་དངོས་རང་བཞིན་དང་ཆ་ཚང་རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས། གཙང་པོ་གསུམ་གྱི་ཁུངས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གིས་སྔོན་ལ་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་སའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཚད་གཞིའི་མ་ལག་བཙུགས་པ་དང་། གཙང་པོ་གསུམ་གྱི་ཁུངས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གི་སྤྱིའི་འཆར་འགོད་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ། མདོ་ལ་རི་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གིས་ཚོད་ལྟའི་ལས་འགན་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ལེགས་གྲུབ་བྱས་ནས་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་དང་། དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོ། དམངས་འཚོ་འཕེལ་རྒྱས། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་བཅས་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ། མཚོ་སྔོན་པོ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་འགན་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་སྟེ། ས་མཐོའི་ཐུན་མོང་གི་“ཆུ་རྩྭ་ཉ་བྱིའུ་དང་གཅན་གཟན་”མཉམ་གནས་སྣོད་བཅུད་མ་ལག་ཆགས་པ་རེད།
མིག་སྔར། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་པ་ཁག་དང་རིགས་ཁག་གི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་ཁག་7 87ཟིན་ནས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་39.18%བཟུང་བ་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་བསྡུར་ཚད་18%ལས་མཐོ་བ་ཡོད་པས། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་དང་། རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་རྨང་གཞིར་བྱས་པ། རང་བྱུང་སྤྱི་གླིང་སྣ་ཚོགས་ཁ་གསབ་བྱེད་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མ་ལག་གསར་པ་ཐོག་མར་ཆགས་ཡོད། ད་ལྟ་སླར་ཡང་བལྟས་ན། མཚོ་སྔོན་དུ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གིས་སྣོད་བཅུད་འགན་འཁྲི་གལ་ཆེན་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཏེ། མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་དང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ཐད་འཕེལ་རྒྱས་སྔར་ལས་ཆེ་བ་བྱུང་བས། མཚོ་སྔོན་ལ་ལས་འགན་ལྕི་ཞིང་ལམ་ཐག་རིང་པོ་ཡོད་པ་རེད།
ཐོན་ལས་“གསར་པའི”ཕྱོགས་སུ་འཕྱུར་བཞིན་ཡོད།
སྐྱེ་ཁམས་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་རྨང་གཞི་ཡིན་ལ། སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་རྨང་གཞི་དང་འགན་སྲུང་ཡང་ཡིན། སྣོད་བཅུད་དཔལ་ཡོན་གྱི་མཐོ་ས་བསྐྲུན་རྒྱུ་དང་ཐོན་ལས་ཀྱི་“ས་ཆ་བཞི”འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་མིག་སྔར། ཆུ་ལྗང་རི་ལྗང་ནི་གསེར་རི་དང་དངུལ་རི་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་བཙུགས་ཏེ། སྣོད་བཅུད་ཐོན་ཁུངས་བཟང་པོའི་ཁྲོད་དུ་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་“ཆེས་ལེགས་པའི་འགྲེལ་བཤེས”འཚོལ་དགོས། “ལྗང་གུ”གསེར་དུ་འགྱུར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་མང་པོ་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་པོ་འགྲམ་དུ་གནས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྣོད་བཅུད་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྐྱེས་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས། སྣོད་བཅུད་ཡུལ་སྐོར་འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྒུལ་ཤུགས་འཚོལ་བ་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་མི་མངོན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་སྔོག་འདོན་བྱས་ཏེ། མཚེའུ་འགྲམ་དུ་སྡོད་པའི་གྲོང་ཚོར་ལྗང་མདོག་གི་ཁྲོད་དུ་ལྗང་མདོག་གི་“ལམ་”དེ་བས་མང་བ་ཡོད་པ་དང་། སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་དང་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་གཉིས་རྩོད་སྒྲུབ་གཅིག་གྱུར་མངོན་འགྱུར་བྱུང་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྤྱི་མཐུན་རྫོང་རྟ་ནག་མ་གྲོང་རྡལ་བུམ་པ་གྲོང་ཚོའི་ཐུན་མོང་ཐོན་ལས་གླིང་དུ་འབྲོག་པའི་ཁུངས་བུམ་པ་སྡོད་ཁང་དེ་གྲོང་ཚོའི་ཐུན་མོང་ཐོན་ལས་སུ་གྱུར་པ་དང་མགྲོན་ཁང་56གི་ཞག་སྡོད་གཞི་ཁྱོན་དེ་དུས་ཚིགས་མང་བའི་དུས་སུ་མཁོ་སྤྲོད་ཀྱིས་དགོས་མཁོ་སྐོང་གི་མེད་པ་རེད།
འབྲོག་ལས་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་གྲོང་ཚོ་དེ་ད་ཆ་མཚོ་སྔོན་པོ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གསར་འཛུགས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྣོད་བཅུད་ཡུལ་སྐོར་དམིགས་སའི་མཚོ་སྔོན་པོ་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་གསར་འཛུགས་བྱེད་པའི་འཐབ་ཇུས་གོ་སྐབས་ཀྱི་“རླུང་སྐྱོད”ཐོག་ལངས་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་འབྲོག་ལས་གྲོང་ཚོ་དེའི་ལྗང་མདོག་རྒྱུན་མཐུད་ངང་རིགས་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུར་གོ་སྐབས་སྔོན་ཐོན་བཏོད་ཡོད་པ་རེད།
བུམ་པ་གྲོང་ཚོའི་ཏང་ཀྲི་ཧྲུའུ་ཅི་གྲོང་ཚོ་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རེན་དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་གིས་གསར་འགོད་པར་གྲོང་ཚོའི་ཐུན་མོང་དཔལ་འབྱོར་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་ཡུལ་མིའི་སྡོད་ཁང་ལོ་དྲུག་གི་བོགས་མར་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་ཐོག་ནས་ཕྱོགས་གསུམ་པར་གཉེར་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུར་སྤྲད་པས་བོགས་མར་ཡོང་འབབ་སྒོར་ཁྲི་200ཟིན་པར་མ་ཟད། ད་དུང་གྲོང་ཚོའི་ལས་ཞུགས་ཁག་གཅིག་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་ཅེས་བཤད་པ་རེད། ད་ཆ་ཁོང་ཚོས་རྟ་ནག་མ་གྲོང་རྡལ་གྱི་སྲིད་འཛིན་གྲོང་ཚོ་གཞན་དག་ཁ་ཤས་དང་མཉམ་དུ་ཞག་སྡོད་དང་། བཟའ་བཏུང་། ཉོ་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱི་ལས་རིགས་ལ་དམིགས་ཏེ་ཐོན་ལས་བུམ་པ་གྲོང་ཚོ་ནས་རྟ་ནག་མ་གྲོང་རྡལ་བར་སྣུར་སྲིང་བྱས་ཏེ་གྲོང་ཚོའི་ཐུན་མོང་དཔལ་འབྱོར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་དང་སྟོབས་ཆེར་གཏོང་རྩིས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཐུན་མོང་ཐོན་ལས་གླིང་འཛུགས་སྐྲུན་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོ་དེས་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་“ལྗང་མདོག་འགྲན་ལམ་”བཏོད་ཡོད་ལ། མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་འཕར་སྣོན་ལ་“ལྗང་མདོག་གོ་སྐབས་”དེ་བས་མང་བ་བསྐྲུན་ཡོད། སྣོད་བཅུད་རིན་ཐང་དང་། སྣོད་བཅུད་འགན་འཁྲི། སྣོད་བཅུད་མི་མངོན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་བཅས་ཀྱི་ནང་གནས་གཏན་ཚིགས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་མངོན་འགྱུར་བྱ་རྒྱུ་དེ་གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཁུངས་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་གནས་པའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཧོང་ནན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩེ་ཁོག་རྫོང་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་རེད།
དུད་ཚང་461དང་མི་2008ཡོད་པའི་རྩེ་ཁོག་རྫོང་ཧོ་རི་གྲོང་རྡལ་ཐང་ཏེ་གྲོང་ཚོ་ནི་འབྲོག་ལས་གཙོ་བོར་འཛིན་པའི་གྲོང་ཚོ་ཞིག་ཡིན། ཐང་ཏེ་གྲོང་ཚོའི་ཏང་ཀྲི་ཧྲུའུ་ཅི་གྲོང་ཚོ་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཀྲུའུ་རེན་བཀྲ་ཤིས་ཏང་ཀྲི་ཡིས་བལྟས་ན། རྩྭ་ར་ནི་སྲོག་རྩ་ཡིན་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱས་ཚེ་འབྲོག་པ་མང་ཚོགས་ལ་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བཟང་པོ་ཡོང་བའི་ཁྲོད་མུ་མཐུད་ཕན་པ་ཐོབ་ཐུབ།
སྣོད་བཅུད་ལ་གཞི་ཚུགས་ནས་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་ལས་སྔོན་ལ་འཆར་འགོད་བྱས་པས་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་གི་ཕན་འབྲས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མངོན་གསལ་དོད་དུ་ཕྱིན་ཡོད། བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་གསར་འགོད་པར་ཁོང་ཚོས་ཐང་ཏེ་གྲོང་ཚོའི་སྐྱེ་ལྡན་སྣོད་བཅུད་ཕྱུགས་ལས་ཆེད་ལས་མཉམ་ལས་ཁང་བཙུགས་པ་དང་དེ་སྔ་རྩེ་ཁོག་འབྲུ་གུའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་གསོ་སྤེལ་དང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་ལས་སྣོན་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་བའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་ལ་གཞི་ཚུགས་ནས་ཐོན་ལས་སྦྲེལ་ཐག་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས་སྔོ་ཚལ་དྲོད་ཁང་དང་གྱོན་ཆས་ལས་སྣོན་བཟོ་གྲྭ་བསྐྲུན་པ་དང་སྔོན་ཆད་ཁ་བགོས་མང་བའི་སྐབས་སུ་སྒོར་ཁྲི་50ཟིན་པར་མ་ཟད། གྲོང་ཚོ་ཚང་མར་ཕན་པ་ཐོབ་ཡོད། ཐོན་ལས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྟུན་ནས་ཐང་ཏེ་གྲོང་ཚོའི་ལོ་རེའི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཡོང་འབབ་སྒོར་ཁྲི་2ཟིན་ཡོད།
སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་གི་བྱེ་བྲག་གི་བྱ་སྤྱོད་རེ་རེ་ནས་སྣོད་བཅུད་རྒྱུ་ནོར་དེ་བས་མང་བ་བསྐྱེད་པའི་བར་དུ། ད་ལྟའི་མཚོ་སྔོན་གྱི་ས་གཞི་ཆེན་པོར་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་གི་ནང་དོན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏིང་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། ཁྱབ་རྒྱ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་རྒྱ་སྐྱེད་བཞིན་ཡོད། ཆུ་ལྗང་རི་ལྗང་གི་“མཛེས་སྡུག་”ཟམ་མི་ཆད་པར་“ཆེར་སྐྱེད་”བྱས་ཏེ། རྩ་ཆེའི་སྐྱེ་ཁམས་ཐོན་ཁུངས་དེ་སྒུལ་ནུས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རྒྱུ་ནོར་དུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། སྣོད་བཅུད་དང་། ཐོན་སྐྱོད། འཚོ་བ་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་མང་པོའི་བར་སྟོང་ཁྱབ་པ་དང་། སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་དང་། ཐོན་ལས་རིམ་འཕར། དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་ཁག་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། ལས་རིགས་ཁག་གིས་ལྗང་མདོག་ལ་བརྟེན་ནས་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་པ་དང་། “གསར་པའི”ཕྱོགས་སུ་སྤུས་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་བཞིན་ཡོད།
