མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དྲ་བ།
གཙང་པོ་གསུམ་གྱི་མགོ་ཁུངས། ཆུ་དང་རྩྭ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཆུ་བོ་འདྲེས་པ། ནམ་མཁའ་དྭངས་གཙང་གི་འོག་ཏུ་བྱ་དངོས་ཡོད་ཚད་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་ཡོད།
མདོ་ལ་རི་བོའི་འོག་ཏུ་གནའ་བ་གཡང་གཟར་དུ་མཆོང་ནས་སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱིས་ཁེངས་ནས་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པའི་སྣོད་བཅུད་མཛེས་ལྗོངས་མཚོན་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་པོ་འགྲམ་དུ་སྐོར་བྱིའུ་ཁ་ཆད་ལྟར་སླེབས་ཤིང་། མཚེའུ་དང་རི་ཁུལ་གྱི་མཛེས་ལྗོངས་ཁྲོད་སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་རང་བཞིན་གྱི་མཛེས་སྡུག་ཡོངས་སུ་མངོན་ཡོད།
སྐྱེ་ཁམས་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལེགས་ཆ་དང་སྤོབས་པ་ཆེ་ཤོས་ཡིན། ཏང་གི་ཚོགས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཚུན་དུ་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་མཚོ་སྔོན་ལ་རྟོག་ཞིབ་ཐེངས་གསུམ་བྱས་ནས་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་ཐད་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་གནང་བ་རེད། ཁོང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་སུ་བྱས་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་གྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་རང་བཞིན་དང་འཛམ་གླིང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ལྡན་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་གྱི་དཔེ་མཚོན་གཏོད་དགོས།
2024ལོར་མཚོ་སྔོན་གྱིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མངགས་བཅོལ་བློ་ལ་བརྟན་པོར་བཞག་ནས“ཀྲུང་ཧྭ་ཆུ་མཆོག་”སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་འགན་འཁྲི་གལ་ཆེན་ཁུར་ཏེ། ཕན་ནུས་ཆེ་ཞིང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བས། མཚོ་སྔོན་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གསུམ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་བཞིན་པའི་ཞིང་ཆེན་གཅིག་པུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
ད་ལྟ། གཙང་པོ་གསུམ་གྱི་མགོ་ཐོག་མཚེའུ་སྟོང་གི་མཛེས་ལྗོངས་སླར་ཡང་མངོན་པ་དང་། བོད་གཙོད་ཁྲི་7ལྷག་ཙམ་ལ་སླར་གསོ་བྱུང་བ། ས་མཐོའི་གཙོ་རིགས་ཀྱི་གངས་གཟིག་1200ལས་བརྒལ་བ། མཚོ་སྔོན་པོ་ཡི་འདབ་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཁྲི་60ལས་བརྒལ་བ། མཚོ་སྔོན་པོ་ཡི་ཉ་གཅེར་བུ་ཏུན་ཁྲི་12ལྷག་ཙམ་ལ་སླར་གསོ་བྱུང་བས། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་ཀྱི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་རི་མོ་ཞིག་མཚོ་སྔོན་གྱི་ས་གཞི་ཆེན་པོར་རིམ་བཞིན་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མ་ལག་འཛུགས་དགོས།
སྐྱེ་ཁམས་ཀྱི་ནོར་བུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་།
རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་སྣོད་བཅུད་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལྟེ་བའི་ནུས་པ་ཐེག་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་རྒྱུ་ནོར་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་གྱི་མ་ལག་འཛུགས་པ་ནི་ཞི་ཅིན་ཕིང་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་བསམ་བློ་ལག་ལེན་བྱེད་པའི་འགག་རྩའི་བྱེད་ཐབས་ཤིག་ཡིན།
2024ལོའི་ཟླ་12ཚེས་14ཉིན“གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཁུངས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་སྟེ་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ལྷ་ཡུལ་”ཞེས་པའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོའི་པར་ལེན་འགྲེམས་སྟོན་དེ་རྒྱལ་ཁབ་སྲོག་ཆགས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་དུ་གཉེར་བ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་ས་གནས་ཁག་གི་པར་ལེན་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་མཁན་དང་དེ་བཞིན་གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཁུངས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གི་སྐྱེ་ཁམས་དོ་དམ་སྲུང་སྐྱོང་པས་པར་ལེན་བྱས་པའི་བརྩམས་ཆོས་536བདམས་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་མཐར་ཕུལ་བྱུང་བརྩམས་ཆོས་53འགྲེམས་སྟོན་བྱས་ཏེ། གཙང་གསུམ་འབྱུང་ཁུངས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གི་ཆེས་འགག་རྩའི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་དང་སྐྱེ་དངོས་སྣ་མང་རང་བཞིན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མངོན་པ་རེད།
2024ལོར་གཙང་གསུམ་འགོ་ཁུངས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་སྣོད་བཅུད་དཔལ་ཡོན་བསམ་བློ་ལག་བསྟར་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ། རི་ཆུ་ནགས་ཚལ། ཞིང་མཚེའུ། རྩྭ་གྲམ། འཁྱགས་པའི་སྣོད་བཅུད་མ་ལག་གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཉམས་གསོ་ལས་གྲྭ་ཏན་ཏིག་སྤེལ་བ་དང་། སྔར་ལས་མཐོ་བ་དང་། སྔར་ལས་ཡངས་པའི་མཐོང་རྒྱ་དང་དེ་བཞིན་སྟོབས་ཤུགས་སྔར་ལས་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྤྱི་གླིང་འཛུགས་སྐྲུན་དང་དོ་དམ་འཆར་འགོད་དང་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ། ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་རང་བཞིན་དང་འཛམ་གླིང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ལྡན་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་དཔེ་མཚོན་གཏོད་པའི་དམིགས་འབེན་འདིའི་ཕྱོགས་སུ་མདུན་སྐྱོད་བྱེད་དགོས།
ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། 2024ལོར་གཙང་གསུམ་འགོ་ཁུངས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གིས་2023ལོར་མ་དངུལ་བཏང་བའི་སྣོད་བཅུད་ཉམས་གསོ་རྣམ་གྲངས་ཁག་36ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་དང་། མ་དངུལ་བསྡོམས་འབོར་སྒོར་དུང་ཕྱུར་5.6བཏང་བ་དང་། གནོད་ལྡན་སྐྱེ་དངོས་སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་དང་། ཉམས་ཞན་རྩྭ་ཐང་ཉམས་གསོ་བཅོས་སྐྱོང་། བྱེ་འགྱུར་རྩྭ་ཐང་ཉམས་གསོ་བཅོས་སྐྱོང་། འདམ་ར་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་ལག་བསྟར་བྱས་པས། སྤུས་ལེགས་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་དེ་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་འཚོ་གནས་སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་སྤྲོ་སྐྱིད་གླིང་དུ་གྱུར་ཡོད།
གཙང་གསུམ་འགོ་ཁུངས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་སུ་བྱས་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་བསྡུས་རིས་ཤིག་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་གླིང་གསུམ་དུས་མཚུངས་སུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་བཞིན་པའི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའི་མཚོ་སྔོན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་མ་ལག་གི་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་བྱས། 《མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་སུ་བྱས་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་མ་ལག་དེང་རབས་ཅན་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་སྤྱིའི་འཆར་འགོད(2023ལོ་ནས་2035ལོ་བར)》དང《མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་ལེགས་སྒྱུར་སྡེབ་སྒྲིག་ཇུས་གཞི》ཞིབ་ཚགས་ངང་སྒྲིག་བཟོ་ལེགས་གྲུབ་བྱས་པ་རེད།
ད་ཆ་མཚོ་སྔོན་གྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་བསྡུ་སྒྲིལ་ལེགས་སུ་གཏོང་བའི་ལས་དོན་སྔོན་ལ་ལེགས་གྲུབ་བྱས་ཏེ་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་རིགས་ཁག་གི་རིགས་7ས་ཆ་83འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་དེའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གིས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི་75%བཟུང་ཡོད། དེར་བརྟེན་མཚོ་སྔོན་ལ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་གཙོ་གཟུགས་དང་། རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་རྨང་གཞིར་བྱེད་པ། རང་བྱུང་སྤྱི་གླིང་སྣ་ཚོགས་ཁ་གསབ་བྱེད་པའི་རང་བྱུང་སྲུང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མ་ལག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད།
བྱེ་བཅོས་ལྗང་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ་ལྗང་མདོག་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་གི་རྨང་གཞི་མཐུག་པོ་འཛུགས་པ།
ལྗང་མདོག་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཆེས་ངོ་མ་གྱི་ཁ་དོག་ཡིན། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ལྗང་མདོག་འདི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་བརྟན་སྲུང་བྱས་ཏེ། ཐང་རྒོད་ཅན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཐག་གཅོད་དང་། ཤིང་འཛུགས་ནགས་བཟོ་བྱས་ཏེ། ལྗང་མདོག་ཅིག་མཚོ་སྔོན་གྱིས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་འགྲེམ་སྟོན་བྱེད་པའི་ཆེས་གཟི་བརྗིད་དང་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཤུགས་ལྡན་པའི་སྣོད་བཅུད་མིང་བྱང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་པོ་ཡི་བྱང་ཤར་ངོགས་སུ་གནས་པའི་ཁེ་ཐུའུ་བྱེ་ཁུལ་དང་མཚོ་སྔོན་པོ་ཡི་ཆུ་དང་དྲང་ཐིག་བར་ཐག་ཧ་ལམ་སྤྱི་ལེ་3ཡོད། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ཅུ་ནས་བཟུང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འབྲོག་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པས། ཁེ་ཐུའུ་བྱེ་ཁུལ་གྱི་བྱེ་འགྱུར་གནད་དོན་ཉིན་བཞིན་ཛ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་རྩྭ་ཐང་བྱེ་འགྱུར་གྱིས་མཚོ་སྔོན་པོ་ཡི་སྐྱེ་ཁམས་བདེ་འཇགས་ལ་འཇིགས་སྐུལ་ཚབས་ཆེན་བཟོ་བཞིན་ཡོད།
བྱེ་འགྱུར་གྱི་ཛ་དྲག་གི་གནས་བབ་མདུན་དུ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཧའེ་པེ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་མདའ་བཞི་རྫོང་གིས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་ནས་ཁེ་ཐུའུ་བྱེ་ཁུལ་དུ་བྱེ་སྲ་འཇགས་ཀྱི་ལས་གྲྭ་སྤེལ་ཡོད། འོན་ཀྱང་མ་དངུལ་དང་ལག་རྩལ་ཆ་རྐྱེན་གྱི་ཚོད་འཛིན་ཐེབས་པས། ལོ་ལྟར་བྱེ་མ་བརྟན་པོ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་ཕན་འབྲས་ནི་ཡིད་ཚིམ་པ་ཞིག་མེད། འོན་ཀྱང་སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་དེ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ད་བར་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད།
ད་ཆ་ཁེ་ཐུའུ་བྱེ་ཁུལ་དུ་གནས་ཚེ། བྱེ་ཁུལ་གྱི་ཕྱི་སྐོར་གྱི་ཆའོ་མུའུ་ནགས་ཚལ་གྱི་མཐོ་ཚད་ཐོག་བརྩེགས་གཅིག་ཡོད་པ་མཐོང་ཐུབ། ཆའོ་དང་། ཞིང་ཆུ་དང་རྩྭ་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་པའི་བྱེ་འགོག་ནགས་ཚལ་ཆགས་པ་མཐོང་ཐུབ། བྱེ་ཁུལ་གྱི་ཀྲུང་དབྱང་ནི་2024ལོར་གསར་དུ་བསྐྲུན་པའི་རྩྭ་གྲུ་བཞི་བྱེ་འགོག་ཡིན། ལོ་མང་རིང་བཅོས་སྐྱོང་ལྷོད་མེད་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཁེ་ཐུའུ་བྱེ་ཁུལ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བྱེ་འགོག་དང་བྱེ་བཅོས་ཕྱོགས་བསྡུས་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་དུ་བཅུག་ནས་བྱེ་འགོག་གི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་གྱི་བྱེ་འགྱུར་ཐང་རྒོད་ཅན་གྱི་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་ལ་བཅོས་སྐྱོང་དཀའ་བ་ཡང་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་གོང་འོག་གིས་ཕྱིར་བཤོལ་སྤུ་ཙམ་ཡང་བྱས་ཏེ“བྱང་གསུམ་པའི”འགག་སྒྲོལ་དང་བྱེ་འགོག་བཅོས་སྐྱོང་གི་ཆབ་སྲིད་འགན་འཁྲི་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཁུར་ནས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་བྱེ་འགོག་བཅོས་སྐྱོང་ལས་དོན་དང་དེ་བཞིན་ཧོ་ཞི་བར་ཁྱམས་ནས་ཐ་ཁེ་ལ་མ་ཀན་བྱེ་ཐང་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་མཚོ་སྔོན་ཁུལ་གྱི་བཀག་འགོག་དམག་འཁྲུག་ལ་བརྟན་བརླིང་ངང་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། 2023ལོར་མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་གྱི“བྱང་གསུམ”ལས་གྲྭ་ཁུལ“གཉིས་པའི”རྣམ་གྲངས་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་འགན་བདེ་བླག་ངང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་དང་། 2024ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བབས་པའི“བྱང་གསུམ”དུས་ཐེངས་དྲུག་པའི་གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་27ཚང་མ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཡོད།
བཅོས་སྐྱོང་ལས་དོན་མུ་མཐུད་གཏིང་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྟུན་ནས་མཚོ་སྔོན་གྱི་བྱེ་ཁུལ་གཙོ་བོ་མང་པོ་ཞིག་གིས“བྱེས་པས་མི་ཕྱིར་འཐེན་དུ་འཇུག་པའི”ནས་“ལྗང་མདོག་མདུན་སྐྱོད་དང་བྱེས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་པའི”ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་མཆོང་སྐྱོད་མངོན་འགྱུར་བྱུང་སྟེ། ས་མཐོའི་བྱེ་ཐང་དང་ལྗང་གླིང་དུ་འགྱུར་བ་རེད།
འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བའི་རྒྱབ་ཏུ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཨུ་ལྷན་དང་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་བསྟུད་མར་ལོ་བརྒྱད་རིང་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ས་ཆ་ལྗང་འགྱུར་སྐུལ་སློང་ཚོགས་ཆེན་ཚད་གཞི་མཐོ་བའི་སྒོ་ནས་འཚོགས་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་སྐུལ་འདེད་ཆེན་པོ་བཏང་བ་དེ་རེད། “བྱང་གསུམ”དང་“ཉིས་བརྩེགས་”སོགས་གཙོ་གནད་སྣོད་བཅུད་ལས་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་བརྟེན་ནས། མཚོ་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ས་ཆ་ལྗང་འགྱུར་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེས་ཆེར་མང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱེ་འགྱུར་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེས་ཆེར་ཉུང་དུ་ཕྱིན་པ། ནགས་ཚལ་དང་རྩྭ་ཡི་ཕྱོགས་བསྡུས་སྔོ་ཁེབས་ཁེབས་ཚད་60%ཟིན་པ། སྔོ་ལྗང་བར་མཐོངས་ཀྱིས་70%ཟིན་པས། སྔོ་ལྗང་གཞི་ཁྱོན་དང་སྤུས་ཚད“གཉིས་མཐོར་འདེགས་”མངོན་འགྱུར་བྱས་ཏེ། མཚོ་སྔོན་གྱི་ལྗང་མདོག་སྣོད་བཅུད་ཁྱིམ་ཚང་སྔར་བས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་བ་རེད།
སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོ་ནི་ཆེས་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་དམངས་འཚོ་བདེ་སྐྱིད་ཡིན་ལ། ཞིང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་འཕར་སྣོན་ཕྱུག་འགྱུར་གྱི་དམངས་ཕྱུག་ཐོན་ལས་ཀྱང་ཡིན།
མཚོ་སྔོན་པོ་མཐའ་འཁོར་གྱི་ཆུ་རྩྭ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འདམ་རའི་སྣོད་བཅུད་མ་ལག་ཆ་ཚང་ཡོད་པས། ལོ་ལྟར་འདབ་ཆགས་ཁྱུ་མང་པོ་དེ་གར་འཚོ་སྡོད་དང་ཟས་འཚོལ་གྱི་ཡིད་དབང་འགུག་ནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྣོད་བཅུད་ཡུལ་ལྗོངས་ཤིག་གྲུབ་ཡོད། ས་གནས་དེ་གའི་ཞིང་འབྲོག་པས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ལེགས་ཆ་དམ་འཛིན་བྱས་ནས་སྣོད་བཅུད་ཡུལ་སྐོར་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་སྟེ་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཁེ་སྤོགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཐོན་ནས་འཚོ་བ་སྔར་བས་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་པོ་འགྲམ་དུ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གསེར་ཆེན་རྫོང་ཅང་ཤིས་གྲོང་རྡལ་རྨོག་རུ་གྲོང་ཚོར་སྒྲོལ་མ་མཚོའི་སེམས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་བག་ཆགས་བཞག་ཡོད། སྔོན་ཆད་སྒྲོལ་མ་ཚོའི་ཁྱིམ་ཚང་དབུལ་པོ་ཡིན་པས། ཨ་མ་དང་ཕན་ཚུན་རྟེན་བཞིན་ཡོད། དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་བྱེད་རིང་ཡིག་ཚགས་དང་བྱང་བུ་བཙུགས་པའི་དབུལ་ཁྱིམ་དུ་གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་སྒྲོལ་མ་མཚོ་མ་བུ་མོར་ཉེན་ཡོད་ཁང་པ་སྒྱུར་བཀོད་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཁ་གསབ་སྒོར་ཁྲི་4.5ཐོབ་པ་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྣོད་བཅུད་ཡུལ་སྐོར་བྱ་ཡུལ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་སྒྲོལ་མ་མཚོ་ཡིས་ཁྱིམ་ཚང་དུ་ཐོན་པའི་ཐོན་ལས་མ་དངུལ་སྤྱད་དེ་ཁང་པ་གསར་པར་མཛེས་བཟོ་བྱས་ཏེ་རང་རང་གི་སྡོད་ཁང་དེ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྡོད་ཁང་དུ་བསྒྱུར་བཀོད་བྱས་པ་རེད།
2024ལོའི་“ལྔ་གཅིག”གུང་གསེང་ཆུང་ཆུང་གི་སྔོན་དུ། སྒྲོལ་མ་ཚོས་སླར་ཡང་ཡུལ་མིའི་སྡོད་ཁང་ལ་རིམ་སྤོར་བསྒྱུར་བཀོད་བྱས་པ་སྟེ། མགྲོན་ཁང་གི་སྒེའུ་ཁུང་ས་ངོས་ཀྱི་སྒེའུ་ཁུང་དུ་བསྒྱུར་བཀོད་བྱས་པ་དང་། འཁྲུ་ཆས་ཚང་མ་རིམ་པ་མཐོ་བའི་ཐོན་རྫས་ལ་བསྒྱུར་བ་མ་ཟད། ད་དུང་ཡུལ་མིའི་སྡོད་ཁང་འགྲམ་དུ་དེང་རབས་ཅན་གྱི་གུར་གྱི་སྒར་རྒྱག་ས་བསྐྲུན་པ་དང་། ཡུལ་སྐོར་པའི་ཡུལ་སྐོར་རྣམ་གྲངས་སྔར་བས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སུ་བཏང་བ་རེད།
སྒྲོལ་མ་མཚོ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་སྐོར་ལས་གཉེར་བྱེད་མཁན་མོ་རེ་གྲོང་ཚོར་ད་དུང་མང་པོ་ཡོད་པ་དེས་གྲོང་ཚོ་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་བསྡོམས་འབོར་གྱི་བཅུ་ཆ་བདུན་ཡན་བཟུང་བ་དང་གྲོང་མིའི་ཡུལ་སྐོར་ཡོང་འབབ་ཀྱིས་སྤྱིའི་ཡོང་འབབ་ཀྱི་70%ཡན་ཟིན་ཡོད། འདི་ནི་མཚོ་སྔོན་གྱི་ལྗང་མདོག་དམངས་ཕྱུག་གི་བསྡུས་རིས་ཙམ་རེད།
2024ལོར་མཚོ་སྔོན་གྱིས་མཚོ་སྔོན་པོ་དེ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་མཚོ་སྔོན་གྱི་“མཐོང་སྒང་གི་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་”ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཤུགས་ཆེན་བཏོད་དེ་མཚོ་སྔོན་པོ་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་འཛུགས་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་བཏང་སྟེ་མཚེའུ་མཐའ་འཁོར་མང་ཚོགས་མཚོ་སྔོན་པོ་ཡི་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་དང་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ནང་ཞུགས་རྒྱུའི་ཁྲིད་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད། མཚེའུ་མཐའ་འཁོར་གྱི་ཡུལ་ལྗོངས་ས་ཆ་12གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་མཚོ་སྔོན་པོ་ཡི་ས་ཁོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་དམིགས་བསལ་ཆོག་མཆན་གཉེར་སྐྱོང་མ་ལག་ནང་བཅུག་ནས་ཞིང་པ་དང་འབྲེལ་ཞིང་པ་ཁྲིད་པའི་ལམ་སྲོལ་སྔར་བས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོང་དང་སྣོད་བཅུད་ཡུལ་སྐོར་མཉམ་གནས་དང་ཐུན་མོང་དར་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་མཚོ་སྔོན་པོ་ཡི་དཔེ་མཚོན་རྣམ་པ་བདེ་བླག་ངང་བཏོད་ཡོད་པ་རེད།
དེ་དང་ཆབས་ཅིག་མཚོ་སྔོན་གྱིས་ས་གནས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དཔལ་འབྱོར་ནགས་ཚལ་དང་ནགས་ཚལ་འོག་གི་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དམངས་ཕྱུག་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་བ་དང་། ནགས་ཚལ་སྐྱེ་ཁམས་ཕན་འབྲས་དང་། རང་བྱུང་ནགས་ཚལ་དོ་དམ་སྲུང་བ། སྐྱེ་ཁམས་དོ་དམ་སྲུང་སྐྱོང་བཅས་ཀྱི་སྤྱི་ཕན་ལས་གནས་ལམ་ལུགས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ་ལོ་ལྟར་དམངས་ཕན་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་10ཡན་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ནས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ལ་ཡོང་འབབ་འཕར་སྣོན་ཕྱུག་འགྱུར་གྱི་“སྐྱེ་ཁམས་ཟས་”ཟ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
ད་ཆ་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་འབྲོག་པ་ཁྲི་14.6གིས་འུར་ཆ་བཞག་སྟེ་སྣོད་བཅུད་དོ་དམ་སྲུང་སྐྱོང་པར་བསྒྱུར་ནས“སྣོད་བཅུད་ཟས་”ཟ་བཞིན་ཡོད། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལས་ཀའི་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་རང་བྱུང་ཁམས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་དམ་ཟབ་བྱས་ཏེ་པར་ཆས་བཟུང་སྟེ་ཤེལ་ཆས་ཐོག་ནས་ཉེ་འགྲམ་གྱི་སྣོད་བཅུད་མཛེས་ལྗོངས་ཟིན་ཐོར་བཀོད་ཡོད། བརྩམས་ཆོས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་རྒྱལ་སྤྱི་དང་རྒྱལ་ནང་གི་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་པོའི་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དེ་ཐོག་ནས་མཚོ་སྔོན་གྱི་སྣོད་བཅུད་དང་དམངས་འཚོ་ཕན་ཚུན་སྐུལ་འདེད་དང་ཕན་ཚུན་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་མཚོན་ཡོད།
