མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དྲ་བ།
“ཏང་གི་སྐད་ཆ་ཉན་པ་དང་། ཏང་གི་བཀའ་དྲིན་གཟོ་བ། ཏང་གི་རྗེས་སུ་བསྐྱོད་པའི”དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོའི་བྱེད་སྒོ་གཏིང་ཟབ་སྤེལ་བ། ཙོང་ཁ་དགོན་པ་དང་ཁྲ་གླིང་དགོན་པ་སོགས་རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་སྔོན་ཐོན་དཔེ་མཚོན་ཉམས་མྱོང་སྔོག་འདོན་གཏིང་ཟབ་དང་རྒྱ་ཁྱབ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པ། སྤུས་ལེགས་སྡེ་ཁུལ་གྱི་“སེ་འབྲུ་ས་བོན་གྱི་ཁྱིམ་གཞིས་”ཁག་གཅིག་སྐྲུན་པ། རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་བསྐྲུན་རྒྱུ་……”ཞེས་པའི་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ཀྱི་དུས་སུ་ཚོགས་འདུའི་ནང་ཁུལ་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐད་ཆ་དང་དམངས་འདོད་ཀྱིས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞིའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་གཙོ་ཐིག་དེར་དམ་པོར་དམིགས་ཏེ་འབྲེལ་འདྲིས་དང་གཅིག་སྡུད་བྱས་ཏེ་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱིས་ལས་སྒྲུབ་དང་ལས་གཏོད་དང་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་བྱེད་པའི་ནུས་ཤུགས་ཆེན་པོ་གཅིག་སྡུད་བྱས་ཡོད།
སེ་འབྲུའི་མེ་ཏོག་མཛེས་ཤིང་འདབ་མ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི“ལྟེ་གཅིག་སྒོར་”མཉམ་དུ་བྲིས་ཡོད། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞིའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་བཟོ་བ་གཙོ་གནད་དུ་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། མི་རིགས་ཁག་རྒྱ་ཁྱབ་ངང་འགྲོ་འོང་དང་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་སྤེལ་རེས་དང་མཉམ་འདྲེས་གཏིང་ཟབ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་ནུས་ལྡན་བཏང་སྟེ། “རྒྱལ་ཡོངས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་འཛུགས་པའི”ལས་ཀའི་དམིགས་འབེན་དམ་པོར་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ། མཚོ་སྔོན་གྱི་མི་རིགས་ལས་དོན་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་ཏན་ཏིག་བཏང་སྟེ། ཧུར་བརྩོན་གྱིས་ཀྲུང་གོ་རྣམ་པའི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་མཚོ་སྔོན་ལེའུ་འབྲི་དགོས།
རིག་གནས་ངོས་འཛིན་གཅིག་མཐུན་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་བསམ་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་འཛུགས་དགོས།
རིག་གནས་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྲག་རྒྱུད་དང་མི་དམངས་ཀྱི་བསམ་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་ཡིན། ཀྲུང་ཧྭའི་ཤེས་དཔལ་ནི་འོད་སྟོང་ཆེ་བར་གྱུར། རིག་གནས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་གཅིག་མཐུན་ནི་རིམ་པ་གཏིང་ཟབ་ཤོས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་གཅིག་མཐུན་ཡིན།
མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞིའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་དེ་ལས་བྱེད་པའི་སློབ་གསོ་དང་། རྒྱལ་དམངས་སློབ་གསོ། སྤྱི་ཚོགས་སློབ་གསོ་བཅས་ཀྱི་ནང་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་བསམ་བློའི་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་གྱི་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་ནང་བཅུག་ཡོད། རྒྱལ་དམངས་སློབ་གསོར་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ་དང་། ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྒྲུང་སྒྲོག་དཔུང་ཁག་གསར་འཛུགས་བྱས་ཏེ། “ས་འདམ་གྱི་རླུང་གཤིས་”དང་“རྩམ་པ་དྲི་ཞིམ་”ལྡན་པའི་བྱ་ཐབས་སྤྱད་དེ་ཏང་གི་དམངས་ཕན་སྲིད་ཇུས་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞིའི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བའི་ནང་དོན་གཏིང་ཟབ་དེ་ཁྱིམ་ཚང་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱེད་དགོས།
ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་དང་། མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་གསུམ་པའི་གཞོན་ཚོགས་ཨུ་ལྷན་གྱི་ཧྲུའུ་ཅི། རིམ་པ་དང་པོའི་དགེ་རྒན་ཀྲེན་ལི་མེན་གྱིས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་བསམ་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་སྐྲུན་རྒྱུའི་ཐད་བསམ་ཤེས་གཏིང་ཟབ་དང་མཉམ་སྣང་དྲག་པོ་གནང་བ་སྟེ། “མི་རིགས་སློབ་གསོ་ནི་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་གསོའི་བྱ་གཞག་གི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་ནང་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པར་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་དང་ཤུགས་རྐྱེན་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པས་ཏང་གི་ཆེད་དུ་མི་གསོ་སྐྱོང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ”
ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལོ་མང་རིང་གི་སློབ་གསོའི་ལས་ཀའི་ཉམས་མྱོང་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས་དགེ་རྒན་དཔུང་ཁག་ནས་ཡོང་བའི་གཞི་རིམ་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་འཐུས་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་ཕྲག་ཐོག་གི་འགན་འཁྲི་དང་འགན་འཁྲི་གསལ་པོ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། ཚོགས་འདུའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་སློབ་གསོ་དང་སློབ་གྲྭའི་སློབ་གསོ་སློབ་ཁྲིད་ལས་དོན་ཟུང་འབྲེལ་དམ་ཟབ་བྱས་ཏེ་ཀུན་སྤྱོད་འཛུགས་སྐྱོང་མི་གསོ་སྐྱོང་གི་རྩ་བའི་ལས་འགན་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ། སློབ་གྲྭའི་གཡུལ་ས་འཛུགས་སྐྱོང་རྨང་གཞིར་བྱེད་པ་དང་། སྣ་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་བྱེད་སྒོ་གཞི་རྟེན་དུ་བྱས་ཏེ་སློབ་མར་ཡང་དག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ལྟ་བ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བ། མི་རིགས་ལྟ་བ་སོགས་འཛུགས་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ཏེ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞིའི་འདུ་ཤེས་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས་སློབ་མའི་སེམས་སུ་རྩ་བ་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་རེད།
རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཐུན་རིན་གྲོང་ཁྱེར་རེབ་གོང་ལུང་ཧྲུའུ་རི་མོའི་ལྡུམ་རའི་ཐོག་བརྩེགས་གཉིས་པའི་སྦྱོང་བརྡར་ཁང་དུ། སྒྱུ་རྩལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་རི་མོ་མཁས་ཅན་དང་སློབ་མས་བློ་རྩེ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་ཚོན་མདོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཏེར་དངོས་ཚོན་རྫས་དང་ལག་པའི་སྨྱུ་གུ་སྤྱད་དེ་རིག་ནུས་ལྡན་པའི་བརྩམས་ཆོས་རེ་རེ་བཞིན་བྲིས་པ་རེད།
རང་ཡུལ་ནས་སྐྱེས་པའི་བོད་རིགས་དང་ཐུའུ་རིགས་ཀྱི་སློབ་མ་ཕུད། ལུང་ཧྲུའུ་རི་མོ་གླིང་དུ་ད་དུང་ཧྲན་ཏུང་དང་། ཧྲའན་ཞི། ཧོ་པེ། ནང་སོག་སོགས་ནས་ཡོང་བའི་རྒྱ་རིགས་སློབ་མ་ཡོད། ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་དང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བཟོ་རྩལ་མཛེས་རྩལ་གྱི་སློབ་དཔོན་ལུང་ཧྲུའུ་རི་མོའི་ལྡུམ་རའི་འགན་འཁུར་བ་ཝན་ཏེ་ཅན་ཚོས་བཤད།
ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོར་བཅངས་པའི་བརྩེ་དུང་ཟབ་མོ་མཚོན་ཆེད། བན་ཏེ་རྒྱ་མཚོས་སྔ་རྗེས་སུ་རི་མོ་གླིང་གི་རི་མོ་མཁས་པ་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ“རྒྱལ་འཛུགས་མཛད་སྒོ”“རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ”“མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་གཉིས”སོགས་ལྡེབས་རིས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཆེ་གྲས་ཇུས་འགོད་དང་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་རེད། ཝན་ཏེ་ཅན་ཚོས་རྔ་ཀུང་སྒྱུ་རྩལ་གཉེར་མཁན་གྱི་ཁོངས་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་མི་རིགས་ཁག་གི་རི་མོ་པ་དང་ཕན་ཚུན་སློབ་སྦྱོང་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མི་རིགས་ཁག་གི་ཁྲག་རྒྱུད་མཉམ་འདྲེས་དང་རིག་གནས་འབྲེལ་འདྲིས་ཡོད་པ་དངོས་གནས་ཚོར་བྱུང་ཞེས་གསུངས་པ་རེད། སླད་ཕྱིན་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མཐོང་ཐོས་དགའ་བའི་བརྩམས་ཆོས་བཟང་པོ་དེ་བས་མང་བ་གསར་རྩོམ་བྱས་ཏེ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞིའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཆུ་ཕྲ་མོ་ལྟར་སེམས་ཁམས་སུ་བཞུར་དུ་བཅུག་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་མེ་ཏོག་ཇི་ཙམ་གྱིས་རྒྱས་སྤྲོས་སུ་འཇུག་དགོས།
མཉམ་འཛུགས། མཉམ་སྐྱོང་། མཉམ་སྤྱོད་བཅས་བྱས་ནས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་དུ་གཏོང་དགོས།
མི་རིགས་ཁག་ཚང་མ་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ཡིན་པས། ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་གིས་འཚོ་བ་བཟང་པོ་འཚོ་བ་སྐྱེལ་དགོས། "
མཚོ་སྔོན་གྱིས་མི་རིགས་ས་ཁུལ་ཁག་གི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡང་དག་བྱས་ཏེ། དམངས་འཚོ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་དང་མི་སེམས་གཅིག་སྒྲིལ་བྱ་རྒྱུ་དེ་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགོ་འཛུགས་ས་དང་དམིགས་ཡུལ་དུ་བརྩི་བཞིན་ཡོད། མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་པའི་རྣམ་པ་གསར་རྐྱང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། སློབ་གསོ་དང་། སྨན་བཅོས། ལས་ཞུགས། སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་བཅས་ཀྱི་མ་ལག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཐུས་ཚང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ལ་ཐོབ་པའི་ཚོར་བ་དང་། བདེ་སྐྱིད་ཚུལ། བདེ་འཇགས་རང་བཞིན་བཅས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།
“སྲིད་གཞུང་གི་ལས་དོན་སྙན་ཞུའི་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་གཙོ་གནད་འབུར་དུ་ཐོན་པས། མཚོ་སྔོན་གྱི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པ་དང་མི་དམངས་ཀྱི་རེ་སྒུག་དང་མཐུན་པ་རེད། ས་གནས་ས་ཐོག་ཏུ་ཉན་རྗེས་ངའི་སེམས་ལ་དྲོ་སྐྱིད་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་ཁེངས་ཡོད་ལ། དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་མི་རིགས་ལས་དོན་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་ཡང་སྔར་བས་ངོས་འཛིན་གཏིང་ཟབ་བྱུང་ཡོད། ” ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་མཚོ་ཤར་གྲོང་ཁྱེར་ལེ་ཏུའུ་ཆུས་ཀའོ་མའོ་གྲོང་རྡལ་ཏ་ལུའུ་གྲོང་ཚོའི་ཏང་ཀྲི་པུའུ་ཡི་ཧྲུའུ་ཅི་ལི་ཅི་ཧྭ་ཡི་སེམས་ཡུན་རིང་ལྷིང་འཇགས་མ་བྱུང་སྟེ། “ང་ཚོའི་གྲོང་ཚོ་ནི་མི་རིགས་མང་པོ་འདུས་སྡོད་བྱེད་པའི་གྲོང་ཚོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་རིགས་དང་ས་ལ་རིགས། སོང་གོའི་རིགས། ཐུའུ་རིགས། བོད་རིགས་བཅས་མཉམ་དུ་དྲོ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་ཞིག་གྲུབ་ཡོད། ལོ་མང་རིང་ང་ཚོས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་དང་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་ཟུང་འབྲེལ་དང་། མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་འཕར་སྣོན་དང་ངོས་འཛིན་གཅིག་མཐུན་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བ་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་བྱེད་ཐབས་མང་པོ་མཉམ་སྤྱོད་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་ཁག་འབྲུ་རྡོའི་ས་བོན་ལྟར་དམ་པོར་འཐུས་ནས་ཐུན་མོང་ཐོག་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་དང་ཐུན་མོང་ཐོག་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། ”
ཁང་པ་རེ་རེ་སྡོང་ལྗང་ཁྲོད་དུ་ཡིབ་པ་དང་། འོད་སྟོང་ཆེ་བའི་སྐར་ལྔ་དར་དམར་རླུང་གི་མདུན་དུ་གཡེང་བ། ཁོད་སྙོམས་སྲ་འགྱུར་གྱི་འགྲོ་ལམ་ཁྱིམ་ཚང་ཚང་མའི་སྒོ་མདུན་དུ་ཐད་ཀར་ཤར་བས། ཏ་ལུའུ་གྲོང་ཚོའི་གང་སར་འཆམ་མཐུན་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་ཀྱི་རི་མོ་གསར་པ་མངོན་ཡོད།
ལི་ཅི་ཧྭ་ཡིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དམངས་འཚོ་ལ་དམིགས་ནས་བསམ་འཆར་དང་ཐབས་ཇུས་ཧུར་ཐག་བཏོན་ནས་ཟམ་པ་དང་འབྲེལ་ཐག་གི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ཏེ་སྲིད་གཞུང་གི་སྲིད་ཇུས་བཟང་པོ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཏན་ཏིག་བྱས་ནས་མི་སེར་གྱི་འབོད་སྒྲ་མཚོན་པར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་རེད། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་སོགས་གླེང་ཆ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ལ་དམིགས་ནས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ལྷོད་མེད་དང་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོས་མདུན་སྐྱོད་བྱས་ཏེ། གྲོང་ཚོ་ཡོངས་ཀྱི་འཚོ་བར་རེ་བ་དང་མདུན་ལམ་སྔར་ལས་ལྡན་པར་བྱེད་དགོས།
ཧྲང་ཧའེ་ཡི་གཞོན་ནུ་རོགས་སྐྱོར་ལས་བྱེད་པ་དང་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་ཁག་ལྔ་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་དར་རྒྱས་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་གཙོ་གནད་རོགས་སྐྱོར་མ་ཆིན་རྫོང་མི་དམངས་སྨན་ཁང་གི་ཡོན་ཀྲང་ཀྲུའུ་ཤིན་ཕུའུ་ཡིས་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་རྗེས་མྱོང་ཚོར་ཟབ་མོ་བྱུང་སྟེ། “ཆ་སྙོམས་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་4200ཡོད་པའི་མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ“ཚོགས་པ་རྣམ་པའི”རོགས་སྐྱོར་ལས་དོན་སྤེལ་བ། གནད་འགག་ཆེ་ཤོས་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞིའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་དུས་རབས་གསར་པའི་སྨན་བཅོས་རོགས་སྐྱོར་ལས་དོན་གྱི་གཙོ་ལམ་དུ་བརྩི་རྒྱུ་དེ་རེད། ”
2024ལོར་ཀྲུའུ་ཤིན་ཕུའུ་ཡིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི“ཚོགས་པ་རྣམ་པའི”རོགས་རམ་སྨན་བཅོས་ཚོགས་པའི“ཧྲང་ཧའེ་གྲོང་ཁྱེར་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་སྔོན་ཐོན་ཐུན་མོང་”ཐོབ་པ་རེད། “ང་ཚོས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་མི་དམངས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ལྟེ་བར་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། སྨན་བཅོས་ཞབས་ཞུའི་ནུས་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་མཐོ་རུ་གཏོང་བ། ‘འཁྲིད་མི་ཐུབ་པའི་སྨན་བཅོས་རུ་ཁག་’ཞིག་མགྱོགས་མྱུར་བསྐྲུན་པ། འགག་རྩའི་སྨན་བཅོས་ལག་རྩལ་ནང་འདྲེན་བྱས་ཏེ་རྫོང་ཁོངས་ནང་གི་སྨན་བཅོས་ལག་རྩལ་གྱི་སྟོང་ཆ་ཁ་གསབ་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་ཐང་བདེ་སྐྱིད་རྒྱུན་མཐུད་ངང་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་དེ་བས་ལེགས་པའི་ཐོག་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྨན་ཁང་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་འགན་སྲུང་དང་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ”ཀྲུའུ་ཤིན་ཕུའུ་ཡིས་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་ཁེངས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད།
ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་རི་མོ་གསར་པ་མཉམ་དུ་འབྲི་དགོས།
འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་ནི་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་གནད་དོན་སྣ་ཚོགས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་སྤྱིའི་ལྡེ་མིག་ཡིན།
མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྐྱེས་ཐོབ་དང་ས་ཁོངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དམ་འཛིན་བརྟན་པོ་བྱས་ཏེ་སྣོད་བཅུད་ཤེས་རིག་གི་མཐོ་ས་འཛུགས་སྐྱོང་དང་ཐོན་ལས་ཀྱི་“ས་གནས་བཞི”སྐྲུན་རྒྱུ་དེ་མཚོ་སྔོན་གྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་དུ་ཏན་ཏིག་བརྩི་དགོས། སྣོད་བཅུད་དཔལ་ཡོན་གྱི་འདུ་ཤེས་མི་སེམས་སུ་གཏིང་ཟབ་ཏུ་ཟུག་པ་དང་། ཚྭ་མཚེའུ་ཐོན་ལས་ཀྱིས་ནུས་རྒྱུ་གསར་པ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་འདེགས་སྐྱོར་བྱ་ཆེད་མཚོ་སྔོན་གྱི་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་བ། མཚོ་སྔོན་གྱི་ལྗང་མདོག་གློག་གིས་ཧང་ཁུལ་ཨེ་ཤེ་ཡ་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱི་འགྲན་ར་བཀར་བ། མཛེས་སྡུག་ཆེ་བའི་མཚོ་སྔོན་གྱི་སྤུས་རྟགས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བ། ལྗང་མདོག་དང་སྐྱེ་ལྡན་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་རྫས་ལ་རྒྱལ་ཕྱིའི་འཛད་སྤྱོད་པས་དགའ་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
“མཚོ་སྔོན་གྱི་མི་རིགས་ཁག་འདུས་སྡོད་ས་ཁུལ་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་ཚུལ་ནི་མཚོ་སྔོན་ས་གནས་ཁག་གི་ས་ཁོངས་སྣོད་བཅུད་བདེ་འཇགས་དང་མི་རིགས་འཚོ་གནས་དང་འཕེལ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད” ཡུས་ཧྲུའུ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནགས་ལས་དང་རྩྭ་ཐང་ཅུས་ཏང་ཙུའུ་ཧྲུའུ་ཅི་ཅུས་ཀྲང་ཐུའུ་ཏེང་ལ་ཡུང་གིས“གཙང་གསུམ་གྱི་ཁུངས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་དང་རྩྭ་ཐང་ལས་དོན་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་མཚོ་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱས་ན་ང་ཚོར་འགན་འཁྲི་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཚོར་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཐུན་མོང་ཚོགས་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་དོན་སྙིང་གལ་ཆེན་ཡང་སྔར་ལས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་རྟོགས་ཐུབ་ཡོད”ཅེས་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོས་གསུངས་པ་རེད།
འདས་ཟིན་པའི་ལོ་གཅིག་ནང་ཡུས་ཧྲུའུ་ཁུལ་གྱིས་རི་ཆུ་ནགས་ཚལ། ཞིང་མཚེའུ། རྩྭ་བྱེ་མ་ལག་བཅོས་སྐྱོང་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་སྔོ་ལྗང་གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་གོམ་སྟབས་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་དང་། རྩྭ་ཐང་སྲུང་སྐྱོང་ཉམས་གསོ་ལ་སྐུལ་འདེད་ཤུགས་ཆེན་གཏོང་བ་དང་། འདམ་རའི་ཐོན་ཁུངས་སྲུང་སྐྱོང་ལ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་པ། ཐང་རྒོད་འགོག་བཅོས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ནས་ཡུས་ཧྲུའུ་སྣོད་བཅུད་མ་ལག་གི་སྤྱི་ཁོག་གྲུབ་ཆ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་དང་སྣོད་བཅུད་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོན་ཡོད། “འབྱུང་འགྱུར་ལ་རྒྱང་ལྟ་བྱས་ནས་ང་ཚོས་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་བྱས་ཏེ‘ཀྲུང་ཧྭའི་ཆུ་མཛོད་’སྲུང་སྐྱོང་དང་ལྗང་མདོག་ཁྱིམ་གཞིས་ཐུན་མོང་དུ་སྐྲུན་པའི་འགན་འཁྲི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཁུར་རྒྱུ་ཡིན”ཞེས་ཐུའུ་ཏེང་ལ་ཡུང་གིས་གསུངས་པ་རེད།
ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན་མཚོ་སྔོན་ཝུའུ་ལན་ཅིན་ཐའེ་ཝ་ཡུས་ཞིང་ལས་སྣོད་བཅུད་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་འགན་འཁྲི་ཀུང་སིའི་འགན་འཁུར་བ་ཧན་ཝུན་ཅེ་གིས“སྲིད་གཞུང་གི་ལས་དོན་སྙན་ཞུའི་ནང་ལྗང་མདོག་དང་སྐྱེ་ལྡན་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་རྫས་ཕྱིར་གཏོང་བྱ་ཡུལ་སྐྲུན་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་དམིགས་འབེན་ཐོས་རྗེས་ལོ་གསར་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་ཁེངས་ཡོད”ཅེས་གསུངས་པ་རེད།
ལོ་20ལྷག་ཙམ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་བརྒྱུད་མཚོ་སྔོན་ཝུའུ་ལན་ཅིན་ཐའེ་ཝ་ཡུས་ཞིང་ལས་སྣོད་བཅུད་ཚན་རྩལ་ཚད་ཡོད་འགན་འཁྲི་ཀུང་སི་དེ་འདེབས་འཛུགས་དང་། གསོ་སྤྱོད། ཕྱུགས་རིགས་གསོན་ཚོང་། ཤ་རིགས་ལས་སྣོན། སྣོད་བཅུད་ཡུལ་སྐོར། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་བཅས་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་རང་བཞིན་གྱི་ཁེ་ལས་ཤིག་ཏུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཡོད། ཧན་ཝུན་ཅེ་ཡིས་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་དོན་སྙན་ཞུའི་ནང་ཁེ་ལས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་ཁ་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད། ཁོང་གིས་ཀུང་སིའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་གྲོང་གསེབ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དར་རྒྱས་ཡོང་བར་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་ཁེ་ལས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ཏེ་མཐའ་འཁོར་གྱི་གསོ་སྤེལ་དུད་ཚང་ཐུན་མོང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ནས་ཞིང་འབྲོག་པའི་ཡོང་འབབ་འཕར་སྣོན་ཕྱུག་འགྱུར་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་རེད།
“མཚོ་སྔོན་དུ་མི་རིགས་ཀྱི་ལས་ཀ་མ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ན་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་མི་ཐུབ”ཞེས་ནན་ཏན་གྱིས་མངགས་བཅོལ་བྱས་ནས་སེམས་ལ་བརྟན་པོར་བཟུང་སྟེ་བློ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབས་ཡོད།
མཚོ་སྔོན་ནི་མི་རིགས་མང་པོ་འདུས་སྡོད་དང་། ཆོས་ལུགས་མང་པོ་མཉམ་འཛུགས། རིག་གནས་སྣ་མང་མཉམ་འདྲེས་བཅས་ཡིན་པས། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་མི་འབོར་གྱིས་བཟུང་བའི་བསྡུར་ཚད་མཐོ་ཤོས་དང་མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་ཡིན། འདིར་རི་ཆུ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་དང་མི་རིགས་ཁག་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་དང་། ལག་གདང་སྦྲེལ་ནས་མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ་བཅས་བྱས་ཏེ་ཐུན་མོང་ཐོག་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་རི་མོ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་བྱུང་བ་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞིའི་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བརྟན་དུ་བཏོད་པའི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་རྗེས་ཤུལ་ཟིན་ཐོར་བཀོད་ཡོད།
ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་མཚོ་སྔོན་ལས་དོན་ཐད་བཏོན་པའི་བླང་བྱ་གལ་ཆེན་དང་། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མི་རིགས་ལས་དོན་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་དགོངས་པ་གལ་ཆེན། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་བཅས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཏེ། མི་རིགས་ལས་དོན་དེ་“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དོན་ཆེན་”དང་“ཞིང་ཆེན་གྱི་དོན་ཆེན”གྱི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནས་སུ་བཞག་སྟེ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་སྒྲིག་གཞིའི་འདུ་ཤེས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་ནས་བྱེད་ཐབས་ནུས་ལྡན་སྤྱད་དེ་མི་རིགས་ལས་དོན་བཅོས་སྐྱོང་ཆུ་ཚད་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མཐོ་རུ་བཏང་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟེ་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་སྤྱད་དེ་མི་རིགས་ཁག་གི་མང་ཚོགས་ལ་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ནས་མི་རིགས་ལས་དོན་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ། མི་སེམས་མཉམ་འཛོམས་དང་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་ཡོང་བའི་རྣམ་པ་བཟང་པོ་མངོན་ཡོད།
