ཡུལ་ཤུལ་ཞེས་ཐོགས་དོན།

གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་མིང་ལ་ཡུལ་ཤུལ་ཞེས་ཐོགས་དོན་ནི། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་༤པའི་ཚེས་༡༤ཡི་ས་འགུལ་རྒྱུགས་རྗེས་ཡུལ་ཤུལ་བསྐྱར་འཛུགས་ཀྱི་བྱ་བ་གཉེར་བ་དང་མཉམ་དུ་རྫོང་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་བསྒྱུར་བའི་བྱ་བཞག་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་ཡང་གང་འདྲ་ཞིག་འདོག་པའི་ཐད་ལ་ས་གནས་རིམ་པའི་གྲོས་བསྡུར་མང་པོ་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཆུ་གསུམ་འབྱུང་ཡུལ་གྲོང་ཁྱེར་དང་ཡུལ་ཤུལ་གྲོང་ཁྱེར། སྐྱེ་རྒུ་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་མིང་འདྲ་མིན་གསུམ་ཙམ་འདོན་སྤྲོད་བྱས། མིང་དེ་གསུམ་ལས་ཆུ་གསུམ་འབྱུང་ཡུལ་ནི་རྒྱ་ཆེ་དྲགས་པ་དང་སྐྱེ་རྒུ་ནི་ཆུང་དྲགས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཤིང་། ཡུལ་ཤུལ་ནི་གཅིག་ནས་སྔར་གྱི་རྫོང་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཡིན་ཞིང་། གཉིས་ནས་ས་འགུལ་སྐབས་སུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་བྱས་པ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༣ལོའི་ཟླ་༧་ཚེས་༤་ཉིན་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་དམངས་སྲིད་པུའུ་ཡིས་ཡུལ་ཤུལ་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ཆོག་འགོད་བྱས། སྤྱིར་ཡུལ་ཤུལ་ཞེས་པའི་དོན་ནི། ཡུལ་སྡེ་ཆགས་པའི་ཤུལ་རྗེས་ལ་གོ་ཤིང་སྔར་ནང་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་དཔོན་མགོ་ཉེར་ལྔའི་ཡ་གྱལ་ཡུལ་ཤུལ་དཔོན་ཤོག་གི་མིང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་གླིང་གེ་འབྲུག་གི་དུས་སུ་འབྲུག་མོའི་ཕ་ས་སྒ་སྐྱ་ལོ་ཚང་གི་ཤུལ་རྗེས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མིང་དེ་ལྟར་ཐོག་པ་རེད་ཟེར་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང་། དོན་དངོས་སུ་གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་རུས་ཆེན་བཞི་ཡི་ཡ་གྱལ་གདོང་ལ་རུས་ཚན་མང་པོ་ཡོད་པ་ལས་ཤུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅིག་ཡིན་ཞིང་འདོད་རྒྱལ་གྱི་མིང་ཞིག་རེད། གྲོང་ཁྱེར་འདི་ལ་ཡུལ་ཤུལ་ཐོགས་པ་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟས་ན་ཆུང་མིང་ཆེ་རུ་ཐོགས་པ་ཞིག་དང་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ལ་ལྟས་ན་གཞན་མིང་རང་ལ་ཐོགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན།

སྤྱི་ལོ་1917ལོའི་ཟླ་3པར་པེ་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་མཱ་ཆིས་ཀྱི་རེ་ཞུས་ལྟར་ཡུལ་ཤུལ་ལས་འཛིན་(ཀྲུང་ཧྭ་མིན་གོའི་ལོ་༢་པའམ་སྤྱི་ལོ་1913ལོར་པེ་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གི་དམག་དཔུང་ཚོ་གཅིག་ཡུལ་ཁམས་འདིར་འབྲི་ཆུའི་རབ་ཁ། ཆུ་དམར་རབ་བདུན་རྒལ་ནས་ཡོང་དུས་གནས་དེའི་ཡུལ་ཤུལ་དཔོན་གྱིས་འགོག་རྒོལ་འོག་དམག་ཉེན་ཆེན་པོ་ཤོར་ཞིང་གནས་ཚུལ་ཡར་ཞུ་བྱས་པའི་ནང་དུ་ཡུལ་ཤུལ་ཞེས་པའི་ས་མིང་བཀོད་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་རྗེས་སོར་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་ལས་འཛིན་དེའི་མིང་ལ་ཡུལ་ཤུལ་ཞེས་ཐོགས)བཙུགས། སྤྱི་ལོ་1929་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བཙུགས་དུས་སུ་སྔར་གྱི་ཡུལ་ཤུལ་ལས་འཛིན་དེ་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་ལ་བཅོས་(སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་ནི་ད་ལྟའི་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་དང་འདྲ་བར་ནང་ཆེན་རྒྱལ་པོ་དང་བཅས་པའི་དཔོན་མགོ་ཉེར་ལྔ་འདུས་ཡོད། )སྤྱི་ལོ་1933ལོའི་ཟླ་10་ཚེས་6ཉིན་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ལྷོ་ངོས་བཅད་དེ་ནང་ཆེན་རྫོང་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་1937ལོའི་ཟླ་3པའི་ཚེས་25ཉིན་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་བྱང་ངོས་བཅད་དེ་ཁྲི་འདུ་རྫོང་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་1949ལོར་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་ཞི་བའི་བཅིང་གྲོལ་བྱས། སྤྱི་ལོ་1950ལོའི་ཟླ་8པར་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་མི་དམངས་བྱ་བའི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་བཙུགས་ཤིང་སྔར་གྱི་སྲིད་གཞུང་གཞུང་ཞབས་སོར་བཞག་བྱས། སྤྱི་ལོ་1951ལོའི་ཟླ་7པར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གི་བྱ་བའི་ལས་ཆོད་ཇེ་མཐོར་བཏང་ཅིང་ལས་ཁུངས་ཉུང་བསྡུས་བཏང་བ་ཞེས་པའི་གཏན་འབེབས་ལྟར་ཡུལ་ཤུལ་ཀྲོན་ཡོན་ཀུང་ཧྲུའུ་དམངས་སྲིད་ཁོའོ་ཡིས་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་གི་བྱ་བར་དོ་དམ་བྱས། སྤྱི་ལོ་1953ལོའི་ཟླ་7པའི་ཚེས་7ཉིན་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་དང་ནང་ཆེན་རྫོང་གི་ཁོངས་ནས་ཤོག་ཁ་ཚོ་གཅིག་བཅད་དེ་དགེ་འབྲོང་རྫོང་བཙུགས་པ་དང་སྤྱི་ལོ་1954ལོར་མིང་ལ་རྫ་སྟོད་རྫོང་ཞེས་བཅོས། སྤྱི་ལོ་1953ལོའི་ཟླ་10པའི་ཚེས་25ཉིན་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་དང་ཁྲི་འདུ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཤོག་ཁ་ཚོ་གཅིག་བཅད་དེ་འབྲི་སྟོད་རྫོང་བཙུགས། 1957ལོའི་ཟླ་2པར་ཡུལ་ཤུལ་ས་གནས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་ཆོག་མཆན་བཀོད་དེ་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་བསྐྱར་དུ་བཙུགས་ཤིང་། ཟླ་4པར་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཨ་རོང་དང་བུ་ར་གཉིས། རབ་ཤིས། གྲའུ་ཤོག་ཁ་བཅས་ཀྱི་ཤོག་ཁ་དང་སྐྱེ་རྒུ་གྲོང་རྡལ་བཅས་ཤོག་ཁ་བཞི་དང་གྲོང་རྡལ་གཅིག་བཙུགས། 1958ལོའི་ཟླ་4པར་ཨ་རོང་ཤོག་ཁ་ལས་ཨ་ཁྲོ་ཤོག་ཁ་ཟུར་དུ་བཙུགས་ཤིང་། ཞེའུ་ཤོག་ཁ་གསར་དུ་བཙུགས་པ་དང་། གྲའུ་ཤོག་ཁ་དང་ཨ་རོང་ཤོག་ཁ་ལས་ཁག་རེ་བཅད་དེ་འབྲོང་མདའ་ཤོག་ཁ་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་1959ལོའི་ལོ་མགོར་ཞེའུ་ཤོག་ཁ་ཁྲི་འདུ་རྫོང་དུ་བརྒྱབ་པ་དང་། རབ་ཤིས་ཤོག་ཁ་བཅད་དེ་རབ་སྟོད་ཤོག་ཁ་ཟུར་དུ་བཙུགས་ཤིང་། གྲའུ་ཤོག་ཁ་དང་ཨ་རོང་ཤོག་ཁ་ལས་ཁག་རེ་བཅད་དེ་ཧ་ཤུལ་ཤོག་ཁ་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་1959ལོའི་ཟླ་5པའི་ཚེས་18ཉིན་ཡུལ་ཤུལ་དང་ཁྲི་འདུ་རྫོང་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་ནས་ཤོག་གཅིག་བཅད་དེ་ཐོན་ཧི་(འབྲི་ཆུ་)རྫོང་བཙུགས་ཤིང་ཡུལ་ཤུལ་དང་ནང་ཆེན་རྫ་སྟོད་འབྲི་སྟོད་ཆུ་དམར་ལེབ་བཅས་རྫོང་བཞིའི་ཤོག་རེ་བཅད་དེ་ཅང་ནན་(ཆུ་ལྷོ་)རྫོང་བཙུགས་པ་དང་། ལོ་དེའི་ལོ་མཇུག་ལ་ཤོག་ཁ་སྲིད་གཞུང་མི་དམངས་སྤྱི་ཁང་ལ་བསྒྱུར། སྤྱི་ལོ་1962་ལོའི་ཟླ་8ཚེས་20ཉིན་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཆོག་མཆན་འོག་རྫོང་དེ་གཉིས་མར་འཐེན་ཏེ། ཐོན་ཧི་(འབྲི་ཆུ་)རྫོང་གི་རྫ་སྟོད་དང་སྒ་སྟོད་མི་དམངས་སྤྱི་ཁང་གཉིས་ཁྲི་འདུ་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཤིང་། ཤར་རླུང་དང་འབའ་དགོན་མི་དམངས་སྤྱི་ཁང་གཉིས་ཆུ་དམར་ལེབ་རྫོང་མངའ་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། ཅང་ནན་(ཆུ་ལྷོ་)རྫོང་ཡོངས་རྫོགས་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་གི་མངའ་ཁང་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྐྱེ་དགུ་གྲོང་རྡལ་འདུས་པའི་མི་དམངས་གུང་ཧྲེ་(སྤྱི་ཁང་)དགུ་ཡོད་ཅིང་། ལོ་དེའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་ཚེས་27ཉིན་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མི་དམངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་འབྲོག་ལས་ཁུལ་དུ་ཡུལ་ཚོ་རིམ་པའི་སྲིད་དབང་ལས་ཡུལ་ཚོ་དང་སྤྱི་ཁང་དབྱེ་འཛུགས་སྐོར་གྱི་རྩ་དོན་ལྟར་མི་དམངས་སྤྱི་ཁང་ཞེས་པ་དེ་ཡུལ་ཚོ་ཞེས་པར་བསྒྱུར། རྫོང་ཡོངས་ལ་ཡུལ་ཚོ་9དང་སྤྱི་ཁང་70ཡོད་པ་དང་། དེར་སྐྱེ་རྒུ་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྤྱི་ཁང་10དང་དཔལ་ཐང་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྤྱི་ཁང་8  རྗེས་རོང་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྤྱི་ཁང་10 ཨ་ཁྲོ་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྤྱི་ཁང་5  ཧ་ཤུལ་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྤྱི་ཁང་2 འབྲོང་མདའ་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྤྱི་ཁང་10ཟུར་མང་ཆུང་བ་ཡུལ་ཚོའི་མཁའ་ཁོངས་སུ་སྤྱི་ཁང་12 རབ་སྨད་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་སྤྱི་ཁང་9དང་རུ་ཆེན་2 རོགས་རེས་ཚོ་ཆུང་1 རབ་སྟོད་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁང་དུ་སྤྱི་ཁང་4དང་རོགས་རེས་ཚོ་ཆུང་4བཅས་ཡོད། 1967ལོར་ཡུལ་ཚོ་ཞེས་པ་དེ་སྤྱི་ཁང་གསར་རྗེ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཞེས་པར་བསྒྱུར་ཅིང་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁང་རུ་ཆེན་ལ་བསྒྱུར། 1977ལོར་སྤྱི་ཁང་གསར་རྗེ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཞེས་པ་དེ་སྤྱི་ཁང་དོ་དམ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ལ་བསྒྱུར། 1983ལོའི་ཟླ་4པར་དཔལ་ཐང་ཡུལ་ཚོར་མི་དམངས་སྤྱི་ཁང་ཡུལ་ཚོར་བསྒྱུར་བ་དང་རུ་ཆེན་གྲོང་ཚོར་བསྒྱུར་ཅིང་། ཐོན་སྐྱེད་རུ་ཁག་ཞིང་(འབྲོག་)ལས་ཐོན་སྐྱེད་མཉམ་ལས་ཁང་ལ་བསྒྱུར་བའི་སྲིད་སྡེ་དབྱེ་འཛུགས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་བྱ་གནས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབས་ཤིང་། ཡུལ་ཚོ་གཅིག་ལ་གྲོང་ཚོ་བདུན་དང་ཞིང་(འབྲོག་)ལས་ཐོན་སྐྱེད་མཉམ་ལས་ཁང་31བཙུགས། 1924ལོའི་ཟླ་པའི་ཚེས་༡་ནས་ཟླ་༦པའི་ཚེས་༩བར་སྲིད་སྡེ་དབྱེ་འཛུགས་བྱ་བ་རྫོང་ཡོངས་སུ་སྤེལ་ཏེ། མི་དམངས་དོ་དམ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དེ་མར་འཐེན་ནས་ཡུལ་ཚོ་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་བཙུགས། སྐབས་དེར་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་ལ་ཡུལ་ཚོ་༨་དང་གྲོང་རྡལ་1ཡོད་ཅིང་གྲོང་ཚོ་62དང་ཐོན་སྐྱེད་མཉམ་ལས་ཁང་252ཡོད། དེ་དག་ནི་སྐྱེ་རྒུ་གྲོང་རྡལ་དང་དཔལ་ཐང་ཡུལ་ཚོ། རབ་སྟོད་ཡུལ་ཚོ། རབ་སྨད་ཡུལ་ཚོ། འབྲོང་མདའ་ཡུལ་ཚོ། ཟུར་མང་ཆུང་བ་ཡུལ་ཚོ། རྗེས་བཟང་ཡུལ་ཚོ། ཧ་ཤུལ་ཡུལ་ཚོ། ཨ་ཁྲོ་ཡུལ་ཚོ་བཅས་རེད། 2002ལོར་རྗེས་རོང་ཡུལ་ཚོ་རོང་པོ་གྲོང་རྡལ་ལ་བསྒྱུར། 2009ལོར་རབ་སྨད་ཡུལ་ཚོ་རབ་སྨད་གྲོང་རྡལ་ལ་བསྒྱུར་པ་དང་། སྐབས་དེར་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་གྲོང་རྡལ་༣དང་ཡུལ་ཚོ་༦ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ནི་སྐྱེ་རྒུ་གྲོང་རྡལ་དང་རོང་པོ་གྲོང་རྡལ། རབ་སྨད་གྲོང་རྡལ། དཔལ་ཐང་ཡུལ་ཚོ། རབ་སྟོད་ཡུལ་ཚོ། འབྲོང་མདའ་ཡུལ་ཚོ། ཟུར་མང་ཆུང་བ་ཡུལ་ཚོ། ཨ་ཁྲོ་ཡུལ་ཚོ། ཧ་ཤུལ་ཡུལ་ཚོ་བཅས་རེད།